ขาเป็ดสั้น ขานกกระเรียนยาว

ตี 4 เช้าวันพฤหัสหลังวันแม่ ครัวบ้านแม่ที่สุพรรณบุรีสว่างอยู่ดวงเดียว เป็นหลอดนีออนที่กะพริบมาตั้งแต่นุ่นยังเรียนประถม นุ่นลางาน 2 วันนั่งรถตู้กลับบ้าน ตอนนี้นั่งบนเก้าอี้เตี้ยข้างแม่ ห่อขนมใส่ไส้ด้วยใบตอง วิทยุบนหิ้งเปิดเพลงลูกทุ่งเบาๆ แม่ อายุ 64 ห่อได้ 3 ห่อ ตอนที่นุ่นห่อได้ห่อเดียว

"แม่ ทำไมชอบส่งเรื่องหลานป้าแต๋วมาให้หนู" นุ่นถามโดยไม่เงยหน้าจากใบตอง

"ก็มันเก่ง" แม่ตอบ มือไม่หยุด

แล้วแม่ก็เล่าเรื่องที่นุ่นไม่เคยได้ยิน ตอนแม่อายุ 15 แม่กับป้าแต๋วขายขนมแผงติดกันที่ตลาดเช้า ทุกเย็นยายจะพูดว่า "ดูแต๋วเขาสิ ขายหมดก่อนทุกวัน" แม่เล่าแล้วหัวเราะ ก่อนจะเงียบไปพักหนึ่ง นิ้วที่มีรอยไหม้จากกระทะเป็นจุดๆ ยังพับใบตองไม่หยุด "แม่ไม่อยากให้หนูต้องตื่นตี 3 แบบแม่"

ครอบครัวป้าแต๋วอยู่บนไม้บรรทัดของบ้านนี้มาเกือบ 50 ปีแล้ว ตั้งแต่รุ่นยายมาถึงรุ่นนุ่น นุ่นกลับบ้านมาเพื่อจะพูดว่า "หนูไม่ได้อยากเป็นพยาบาลตั้งแต่แรกแล้ว" แต่ที่ออกจากปากคือ "เมื่อวานขนมแม่หมดก่อนป้าแต๋วนะ" แม่หัวเราะจนต้องวางใบตอง นุ่นหัวเราะตาม แล้วก้มหน้าห่อขนมต่อจนแม่มองไม่เห็นตา

ขาเป็ดสั้นก็ไม่ได้ผิด

กว่า 2,300 ปีก่อน จวงจื่อเขียนว่า ขาเป็ดสั้น ถ้าไปต่อให้ยาว เป็ดจะเจ็บ ขานกกระเรียนยาว ถ้าไปตัดให้สั้น นกกระเรียนจะทุกข์1 เรื่องเล่านี้ชวนถามว่ากำลังพยายามเปลี่ยนอะไรให้เหมือนใคร และสิ่งนั้นจำเป็นกับชีวิตเราหรือไม่ งานบัญชีของนุ่นยังมีใบแจ้งหนี้เดือนละราว 400 ใบที่ต้องตรวจ แม่ยังโทรหาเธอเมื่อบิลค่าไฟดูแปลกๆ ทักษะที่ใช้ทุกวันอาจไม่ใช่สิ่งที่นุ่นเคยอยากเป็น แต่ก็ไม่ควรหายไปจากภาพที่เธอใช้มองตัวเอง

เมื่อปีก่อน เงินเก็บของนุ่นเป็น 0 บัตรเครดิตยังรูดค้างอยู่ วันนี้บัตรใบนั้นปิดไปแล้ว และมีเงินในบัญชี 23,000 บาท เธอเคยแคปยอดไว้จะส่งให้แม่ แต่ไม่รู้จะเขียนกำกับว่าอะไร จึงเก็บรูปไว้ในเครื่องเดียวกับรูปขนมที่ห่อเบี้ยว

ใช้ไม้บรรทัดอันเดิมวัดความกลัวของแม่

ราว 2,500 ปีก่อน ขงจื๊อเสนอให้เอาสิ่งใกล้ตัว คือความต้องการและความรู้สึกของเรา มาเทียบเพื่อเข้าใจคนอื่น และช่วยให้เขายืนได้เช่นเดียวกับที่เราอยากยืนได้2 นุ่นเพิ่งรู้ว่าแม่เคยเจ็บกับชื่อป้าแต๋ว เหมือนที่เธอเจ็บกับชื่อเฟิร์น เรื่องของแม่อธิบายได้ส่วนหนึ่งว่าคำเปรียบเทียบเดินทางมาถึงเธออย่างไร แต่ยังไม่ได้ตอบแทนนุ่นว่าควรพูดอะไรต่อ เธออยากให้แม่เข้าใจโดยไม่รู้สึกว่าถูกต่อว่า และยังกลัวว่าจะไม่ได้รับคำตอบอย่างที่หวัง

เช้าวันจันทร์ที่ออฟฟิศบางนา ไม้บรรทัดอันเดิมยังอยู่ในลิ้นชัก นุ่นหยิบมาใช้ขีดเส้นในสมุดบัญชีเหมือนทุกวัน ข้างคีย์บอร์ดมีถุงขนมใส่ไส้ 10 ห่อที่แม่ยัดใส่กระเป๋าให้ก่อนขึ้นรถตู้

10 โมง 15 นาที แม่ส่งข่าวเข้ากลุ่มไลน์ครอบครัวว่าหลานชายอีกคนของป้าแต๋วได้ทุนไปเรียนที่ญี่ปุ่น ตามด้วย "เก่งเนอะ" กับสติกเกอร์ดอกไม้ นุ่นหัวเราะคนเดียวที่โต๊ะ พิมพ์ว่า "ป้าแต๋วชนะอีกแล้วเหรอแม่" แล้วกดส่ง แม่ตอบเป็นสติกเกอร์หัวเราะ 3 อัน ตามด้วย "กินข้าวยัง" นุ่นพิมพ์ว่า "กินแล้ว" ทั้งที่ยังไม่ได้กิน ใต้เสียงหัวเราะเมื่อครู่ ยังมีอะไรเล็กๆ บีบอยู่ตรงที่เดิม

นุ่นเปิดรูปยอดเงินเก็บขึ้นมาอีกครั้ง แล้วปิดไป เธอแบ่งขนมให้คนโต๊ะข้างๆ 2 ห่อ ก่อนเริ่มทำงาน คำที่ตั้งใจพูดในครัววันนั้นยังอยู่กับเธอ