รอให้มันเย็น

ยายเพ็ญอายุ 71 ขายผัดไทยหน้าโรงเรียนในอยุธยามา 30 ปี คนในซอยรู้กันว่ายายปากไวมือไว เคยเคาะตะหลิวกับกระทะดังลั่นใส่ลูกค้าที่ด่าเด็กในร้าน ตอนนี้ยายเลิกขายแล้ว อยู่เลี้ยงข้าวปั้น หลานวัย 4 ขวบ ให้อิ๋ว ลูกสาววัย 35 ที่ทำงานโรงงานอิเล็กทรอนิกส์อยู่ระยอง อิ๋วส่งเงินมาเดือนละ 6,000 และวิดีโอคอลมาทุกคืนตอน 1 ทุ่ม

ปี 2566 อิ๋วเคยติว่ายายปล่อยหลานนอน 5 ทุ่ม ยายตอกกลับไปประโยคเดียว “งั้นก็มาเลี้ยงเองสิ” แล้ววางสาย อิ๋วไม่โทรมาอีกเลย 4 เดือน เงินยังเข้าทุกเดือนตรงวัน ข้าวปั้นถามหาแม่ ยายบอกว่าแม่ทำโอที ทุกคืนยายเปิดดูรูปโปรไฟล์ไลน์ของลูกสาว แต่ไม่ยอมโทรไปก่อน จนสงกรานต์ อิ๋วกลับบ้านมาพร้อมส้ม 2 ถุง แล้วไม่มีใครพูดถึงคืนนั้นอีกเลย

19.05 น. ข้าวต้มยังเดือด

เย็นวันพฤหัสต้นเดือนกันยายน ข้าวต้มหมูยังร้อนควันขึ้นอยู่ในชาม ข้าวปั้นเคาะช้อนกับโต๊ะ “จะกินเดี๋ยวนี้” โทรศัพท์ที่ตั้งพิงขวดน้ำปลาไว้ดังขึ้น หน้าอิ๋วโผล่มา แล้วสายตาเธอก็ไปหยุดที่ซองขนมบนพื้น

“แม่ ให้มันกินขนมอีกแล้วเหรอ ฟันผุ 2 ซี่แล้วนะ”

หน้ายายร้อนวูบ ฟันผุ 2 ซี่นั้นยายเป็นคนพาไปอุดที่อนามัยเอง ประโยคเดิมขึ้นมาจุกอยู่ที่ปาก งั้นก็มา... ยายคว่ำโทรศัพท์ลงบนโต๊ะ ปลายสายเห็นแต่ความมืด ยายตักข้าวต้มขึ้นมา 1 ช้อน เป่าช้าๆ 5 ครั้ง ข้าวปั้นจ้องปากยายตาไม่กะพริบ ป้อนคำแรกเสร็จ ยายจึงหยิบโทรศัพท์ขึ้นมา “จ้ะ พรุ่งนี้ยายจะให้น้อยลง”

ข้าวปั้นกินคำแรกแล้วชี้ว่าจะเอาอีก ยายยังไม่ตักให้ทันที ถามอิ๋วว่าซองที่เห็นเป็นของเมื่อวานหรือวันนี้ อิ๋วบอกไม่รู้ ยายบอกว่าวันนี้ให้ไป 1 ถุงแล้ว ตอนตอบยังอยากพูดว่ามาเลี้ยงเองสิอยู่

ขัดหม้อที่สะอาดแล้ว

วางสายแล้ว ยายลุกไปขัดหม้อที่ล้างสะอาดไปตั้งแต่บ่าย ขัดอยู่ 10 นาทีเต็ม อิ๋วไม่รู้ว่าแม่โกรธ อิ๋วรู้แค่ว่าเมื่อกี้จอมืดไปพักหนึ่ง ข้าวปั้นที่นั่งอยู่ตรงนั้นรู้ เขาถามจากโต๊ะ “ยายโกรธเหรอ”

“เปล่า ยายล้างหม้อ”

ข้าวปั้นวางช้อนลงเมื่อยายเริ่มขัดหม้อแรงขึ้น แล้วถามอีกครั้งว่ากินขนมไม่ได้แล้วเหรอ ยายบอกว่ากินข้าวต้มให้หมดก่อน เด็กก้มหน้ากินช้ากว่าเมื่อครู่

การวิเคราะห์รวมงานวิจัย 154 ชิ้นพบว่า กิจกรรมที่ลดความตื่นตัว เช่น การผ่อนคลายหรือฝึกหายใจ มีผลลดความโกรธโดยเฉลี่ย ส่วนกิจกรรมที่เพิ่มความตื่นตัวไม่ได้ให้ผลลดความโกรธโดยรวม1 ผลนี้ไม่ได้หมายความว่าการออกกำลังกายไม่มีประโยชน์ และไม่ได้รับรองว่าการเป่าข้าวต้มจะช่วยทุกคนได้ สำหรับยาย มันพอให้เธอเว้นช่วงก่อนพูด แต่ความโกรธยังตามมาถึงตอนล้างหม้อ

วันรุ่งขึ้น และปฏิทินร้านทอง

เล่าจื๊อใช้ภาพน้ำขุ่นที่ใสขึ้นเมื่อปล่อยให้นิ่ง2 คืนของยายไม่ได้เงียบ หม้อดังจนข้าวปั้นได้ยิน วันรุ่งขึ้นตอน 1 ทุ่ม ยายบอกอิ๋วว่าวันนี้ไม่ได้ให้ขนม ก่อนถามว่าคราวหน้าจะกลับวันไหน อิ๋วบอกว่ายังต้องดูวันหยุด ยายตอบ “จ้ะ” แล้วข้าวปั้นแทรกมาถามแม่เรื่องเดียวกัน

เอพิคเตตัสเสนอให้นับวันที่ไม่ปล่อยตัวไปตามความโกรธ พร้อมยกตัวอย่างการค่อยๆ เว้นจากทุกวัน เป็นวันเว้นวัน แล้วห่างออกไปอีก3 ข้อความนั้นเป็นคำชวนฝึก ไม่ใช่ประวัติส่วนตัวที่ใช้ยืนยันว่าต้องทำได้ตามลำดับนี้ ยายไม่เคยได้ยินชื่อเขา แต่มีปฏิทินร้านทองแขวนอยู่ในครัว เธอใช้ปากกาแดงวงวันที่ไม่ได้ขึ้นเสียงใส่อิ๋วไว้ดู

สิ้นเดือนกันยายนมีวงกลม 11 วง ยายบอกว่าน้อย ข้าวปั้นขอช่วยนับ แล้วนับได้ 14 เพราะนับวงที่ยายขีดฆ่าทิ้งไปด้วย ตุลาคมยังไม่รู้จะได้กี่วง