บทที่ 5 จาก 8 · ราว 5 นาที
อภัยแล้ว ยังเอาผิดได้ไหม
ชื่อบนคิวอาร์ กับเงินที่ป้าต้องโทรทวงทุกเดือน
14 กุมภาพันธ์ 21.10 น. ป้าสมศรีดึงประตูเหล็กของร้านชำ 2 คูหาที่ตลาดบางบัวทองลงมาครึ่งหนึ่งแล้ว ตอนลูกค้าคนสุดท้ายยื่นโทรศัพท์ให้ดู “โอนแล้วนะป้า” เป็นคนที่ 3 ของสัปดาห์ที่พูดแบบนี้ ทั้งที่ยอดในแอปของป้าไม่ขึ้น ป้าอายุ 58 เปิดร้านนี้มา 26 ปี
ป้าพลิกป้ายคิวอาร์ข้างเครื่องคิดเลขขึ้นมาดู ชื่อบัญชีใต้รหัสเป็นชื่อบอย เด็กในร้านวัย 24 ที่อยู่กับป้ามาตั้งแต่อายุ 18 ป้าดาวน์มอเตอร์ไซค์ให้เขา 8,000 ตอนลูกสาวเขาเกิดปีที่แล้ว ป้าใส่ซองให้ 2,000 คืนนั้นป้านั่งเทียบสมุดขายกับยอดเงินเข้าจนตี 1 ทุกวันที่เงินขาดคือวันที่บอยอยู่กะบ่าย

บัญชีเงิน
เช้าวันรุ่งขึ้น แม่ของบอยซึ่งขายส้มตำอยู่หน้าประตูตลาดหิ้วกระเช้าผลไม้มาร้องไห้หน้าร้าน “ป้าให้อภัยมันเถอะ มันมีลูกเล็ก อย่าแจ้งความเลย” แม่ค้าร้านข้างๆ เสริมว่า “ใจดีไว้ก่อนพี่ เดี๋ยวมันก็ได้รับผลเอง” ตกเย็นบอยส่งข้อความเสียงมา “ผมขอโทษถ้าทำให้ป้าเสียใจ ผมไม่ได้ตั้งใจจะเอานาน”
ป้าเปิดฟัง 2 รอบแล้วกลับไปดูยอดเงิน ข้อความของบอยยังไม่บอกว่าเอาไปเท่าไรและจะคืนอย่างไร งานวิจัยที่ให้ผู้เข้าร่วมประเมินคำขอโทษในสถานการณ์สมมติพบว่า การยอมรับความรับผิดและการเสนอแก้ไขได้รับความสำคัญสูงกว่าการขอให้ยกโทษ1 ผลนั้นไม่ใช่สูตรให้บอยท่องคำขอโทษ แต่คำถามของป้ายังต้องได้คำตอบที่ชัดกว่าความเสียใจในข้อความเสียง
บอยเขียนลงสมุดของร้าน “ผมเอาเงินที่ลูกค้าโอนให้ร้านไป 63,400 บาท ตั้งแต่ตุลาคมถึงคืนวันที่ 14 กุมภาพันธ์ ผมจะคืนเดือนละ 3,000” แล้วเซ็นชื่อ ทั้งคู่ไปลงบันทึกข้อตกลงที่โรงพัก ป้าไม่ให้เขาทำงานต่อ ต้นเดือนมีนาคมเขาวางเงินสด 10,000 ในกล่องสังกะสีเป็นก้อนแรก เธอนับต่อหน้าเขา แม้เขาจะบอกว่านับมาแล้ว

บัญชีใจ
ป้าเกือบส่งรูปคิวอาร์ลงกลุ่มตลาดเพื่อหยุดคำถามว่าบอยหายไปไหน แต่ยังไม่ได้ส่ง เธอไม่โพสต์หน้าเขาและยังทักแม่เขาตอนเช้า มีคนว่าป้าใจร้ายที่ไล่เด็ก อีกคนว่าโง่ที่ไม่เอาเรื่องให้หนักกว่า แม่ของบอยเลิกขายส้มตำให้ป้า บางวันป้าฝากคนอื่นซื้อทั้งที่อยากเดินไปถามเองว่าโกรธอะไรเธอ
ขงจื๊อตอบคำถามเรื่องตอบแทนความแค้นด้วยความดีว่า แล้วจะเอาอะไรตอบแทนความดี จงตอบแทนความแค้นด้วยความตรง และตอบแทนความดีด้วยความดี ซึ่งเราแปลเองจากจีนโบราณ2 สมุดของป้าเก็บยอดไว้ตามจริง แต่ความรู้สึกไม่ได้ตรงเป็นช่องแบบสมุด วันไหนบอยไม่รับสาย เธอยังอยากให้คนในตลาดเห็นว่าเขาทำอะไรไว้
5 กรกฎาคม
ยอดคืนถึงวันนี้ มีนาคม 10,000 เมษายน 3,000 พฤษภาคม 3,000 มิถุนายน 1,500 กรกฎาคมยังไม่มา รวม 17,500 จาก 63,400 วันที่ 5 ของทุกเดือนป้าโทรเอง เดือนนี้โทรจนสายตัดแล้ววางสมุดข้างเครื่องคิดเลข ลูกค้ารอถามราคาไข่ เธอจึงขายไข่ก่อน แล้วพับมุมหน้าที่มีลายมือบอยกลับไว้ใต้ลิ้นชัก
จุดสำคัญของบทนี้
- ป้าเก็บยอดคืนไว้และยังทวง โดยไม่ต้องประกาศว่าหายแค้นแล้ว
- คำขอโทษไม่ได้ทำให้เงินครบ หรือช่วยรับหน้าลูกค้าที่ป้าต้องขายของให้ระหว่างรอรับสาย
จบบทที่ 5
อภัยแล้ว ยังเอาผิดได้ไหม
คำถามท้ายบท
“ในเรื่องที่ค้างใจ ส่วนไหนเป็นเรื่องของใจคุณ และส่วนไหนเขาต้องรับผิดชอบ”
คำตอบเก็บไว้ในเครื่องหรือบัญชีของคุณ ไม่ส่งให้ AI อ่าน
แหล่งอ้างอิงของบทนี้ (2)
- Lewicki, R. J., Polin, B., & Lount, R. B., Jr. (2016). An exploration of the structure of effective apologies. Negotiation and Conflict Management Research, 9(2), 177-196. (ผู้ร่วมวิจัยประเมินคำขอโทษในสถานการณ์สมมติ) ลิงก์
- Confucius. Lunyu (The Analects), Xian Wen 14.36 (Legge numbering; 14.34 in the Chinese Text Project) (Classical Chinese). Wikisource. ถ้อยคำไทยในเล่มแปลเองจากต้นฉบับจีน (our rendering); ฉบับแปลอังกฤษสาธารณสมบัติไว้เทียบ: J. Legge (Trans.), The Analects, Project Gutenberg eBook #3330 ลิงก์
