ค่าที่ไม่มีป้ายราคา

วันพฤหัส 4 โมงเย็น ฝ่ายบุคคลเรียกทีมรับแจ้งเคลมของบริษัทประกันรถเข้าห้องประชุมเล็ก ใช้เวลา 15 นาที ต่อไประบบเสียงอัตโนมัติจะรับแจ้งเคลมแทน คน 14 จาก 30 คนในทีมต้องออก พี่นิด อายุ 52 รับสายนี้มาตั้งแต่ปี 2549 เป็น 1 ใน 14 คนนั้น

ในลานจอดรถ เธอเอาเงินชดเชยมาหารด้วยค่าใช้จ่ายต่อเดือน ทั้งค่างวดบ้าน ค่ากิน และค่าเรียนพิเศษลูก ได้ตัวเลขที่ไม่อยากกดดูซ้ำ บ้านในลำลูกกาที่ซื้อไว้กับสามียังเหลือผ่อนอีก 6 ปี เดือนละ 8,700 สามีเสียไปได้ 4 ปีแล้ว ถึงบ้าน เธอนั่งในรถคันเก่าของเขาอยู่ 40 นาที จนชมพู่มาเคาะกระจก “แม่ ข้าวเย็นเสร็จแล้ว”

3 สัปดาห์ที่ศูนย์อาหาร

ชมพู่ อายุ 17 อยู่ ม.6 อยากเรียนพยาบาล เดือนหน้าต้องยื่นพอร์ต พี่นิดไม่บอกลูก 3 สัปดาห์เต็ม เธอออกจากบ้าน 06.45 น. ในชุดยูนิฟอร์มบริษัท ไปนั่งศูนย์อาหารในห้างแถวรังสิตจนถึง 5 โมงเย็น สมัครงานในมือถือ ประกาศครึ่งหนึ่งเขียนว่าอายุไม่เกิน 35 ปี เธอเสียค่ากาแฟกับข้าว 1 จานวันละราว 70 บาทเพื่อรออยู่ที่นั่น

สัปดาห์แรก เธอให้ AI ช่วยเขียนประวัติย่อ ฉบับแรกในรอบ 20 ปี ใช้เวลา 2 นาที และออกมาดีกว่าที่เธอจะเขียนเอง พี่นิดหัวเราะออกมาคนเดียวกลางศูนย์อาหาร AI ตัวหนึ่งเอางานเธอไป อีกตัวกำลังช่วยเธอหางานใหม่

วันเสาร์ที่เคยเข้าเวร เธอก็ยังแต่งชุดออกไป เสาร์ที่ 3 ชมพู่มาเรียนพิเศษที่ห้างเดียวกัน แล้วเห็นแม่นั่งในชุดทำงาน ข้างตัวมีประวัติย่อถ่ายเอกสารปึกหนึ่ง ตกเย็นชมพู่ถามแค่ว่า “แม่คิดว่าหนูเป็นเด็กเหรอ” แล้วบอกว่าจะเลือกมหาวิทยาลัยที่ถูกกว่า และกู้ กยศ. คืนนั้นพี่นิดยืนล้างจานใบเดิมอยู่นาน

พี่นิดเล่า

เรานั่งคุยกับพี่นิดที่ศูนย์อาหารเดิม วันอังคาร 11 โมง เธอยังใส่ชุดทำงานมา “ชินแล้ว” เธอว่า

พี่นิด: 20 ปีที่พี่ทำ มันมากกว่ารับเรื่องนะน้อง คนโทรมาตี 2 รถชนหมา ร้องไห้ จำทะเบียนรถตัวเองไม่ได้ พี่ต้องให้เขาหายใจก่อน แล้วค่อยถามว่าอยู่ถนนไหน เสียงอัตโนมัติมันถามถนนก่อน

ทีม Alljit: ทำไมไม่บอกชมพู่

พี่นิด: ไม่อยากให้ลูกเห็นแม่เป็นคนตกงาน (ดูดชาเย็นจนหมดแก้ว) โง่เนอะ ที่เจ็บที่สุดไม่ใช่โดนออกนะ คือลูกบอกจะกู้ กยศ. ตั้งแต่ลูกเกิด พี่ไม่เคยคิดว่าลูกต้องกู้

ทีม Alljit: อยากให้เราถามมันว่าอะไร

พี่นิด: 20 ปีของพี่มีค่าแค่ไหน ถ้าเครื่องทำได้ในไม่กี่วินาที

เอาคำถามของพี่นิดไปถาม AI

ทีม Alljit: พี่นิดถามว่า 20 ปีของเธอมีค่าแค่ไหน

AI: ฉันไม่แกล้งทำว่าเครื่องทำไม่ได้ ระบบแบบนี้รับแจ้งเคลมได้บางส่วนจริง และบริษัทของเธอก็เลือกใช้แล้ว

ทีม Alljit: งั้น 20 ปีของพี่นิดก็จบแค่นั้นเหรอ

AI: คานท์แยกสิ่งมีราคา ซึ่งหาของอื่นแทนได้ ออกจากสิ่งเหนือราคาที่เรียกว่าศักดิ์ศรี ฝีมือและความขยันมีราคาในตลาด1 ฝีมือรับสายของพี่นิดราคาตก แต่ไม่ใช่ราคาของตัวเธอ

ทีม Alljit: ศักดิ์ศรีจ่ายค่างวดบ้าน 8,700 ได้ไหมล่ะ

AI: ไม่ได้ เรื่องเงินยังต้องหางานและเจรจากับนายจ้าง ศักดิ์ศรีไม่ได้ตอบว่าจะผ่อนบ้านอย่างไร

ทีม Alljit: แล้วเรื่องชุดทำงาน 3 สัปดาห์ล่ะ

AI: พี่นิดกับชมพู่รู้ดีกว่าฉัน จวงจื่อเล่านิทานช่างไม้เมินต้นไม้ยักษ์เพราะใช้เนื้อไม้ไม่ได้ ต้นไม้จึงรอดจากการถูกตัด คืนนั้นมันเข้าฝันถามว่า เจ้าเอาข้าไปเทียบกับอะไร2

เราเล่าเรื่องต้นไม้ให้พี่นิดฟัง เธอหัวเราะ “ต้นไม้มันไม่ต้องผ่อนบ้านนะน้อง” เราถามต่อว่าชมพู่รักแม่ตามเงินเดือนหรือเปล่า พี่นิดวางแก้ว “ลูกไม่ได้รักตามเงินเดือน แต่ลูกต้องเปลี่ยนที่เรียนอยู่ดี” แล้วขอตัวไปซื้อชาเย็นอีกแก้ว เราไม่ได้ถามประโยคเดิมซ้ำ

2 เดือนต่อมา พี่นิดได้งานที่ปรึกษาเคลมในบริษัทนายหน้าประกันเล็กๆ ที่ปทุมธานี เงินเดือน 15,000 บวกค่าคอม จากเดิม 26,500 ลูกค้าที่โทรมาร้องไห้ตอนดึก เจ้าของบริษัทโอนมาให้เธอรับหมด ธนาคารยอมยืดเวลาผ่อนบ้าน แต่ยอดที่ต้องจ่ายยังอยู่ ชมพู่ยื่นพยาบาลรอบโควตา และตั้งใจขอกู้ กยศ. พี่นิดขอช่วยดูเอกสาร ลูกเลื่อนส่วนที่จะให้กรอกข้อมูลแม่มาให้ ไม่ได้ยกแฟ้มทั้งหมดมาเหมือนก่อน

คืนหนึ่งชมพู่ตักแกงจืดใส่ถ้วยให้แม่ ถามว่าวันนี้มีคนโทรมาร้องไห้ไหม พี่นิดบอกว่ามี 1 คน ชมพู่ถามต่อ “แล้วแม่ให้เขาหายใจก่อนป่าว”

หลังกินข้าว พี่นิดถามว่าขอดูมหาวิทยาลัยที่ชมพู่เปลี่ยนไว้ได้ไหม ลูกเปิดหน้าเว็บให้ เธอไล่อ่านค่าใช้จ่ายก่อนชื่อตึกเรียน ชมพู่ถามว่าคราวนี้ถ้าจ่ายไม่ไหวจะบอกหนูไหม เธอรับปาก แล้วนึกได้ว่าเธอเองก็ยังตอบไม่ได้ว่างานใหม่จะพอจ่ายไปได้นานแค่ไหน จึงขอจดค่าใช้จ่ายกลับไปคิดก่อน