ถอยออกมามองความคิด

แป้งเรียงสไลด์ที่ปรินต์ไว้บนฟูก แล้วกลับมาหยุดที่หน้าแรก คำถามว่าทำไมถึงออกจากงานเดิมไม่ได้อยู่ในสไลด์ แต่เธอได้ยินมันทุกครั้งที่เริ่มซ้อม บ่าย 2 พรุ่งนี้ต้องพรีเซนต์ 10 นาทีให้บริษัททัวร์แถวรัชดา คืนนี้เธอยังนั่งอยู่ในห้องนอนสมัยเด็กที่บ้านแม่

สัปดาห์ก่อนที่อีกบริษัท เธอนิ่งไป 6 วินาทีเต็มตอนกรรมการถามว่า “ทำไมถึงออกจากงานเดิมคะ” ที่งานศพเมื่อเดือนก่อน น้าคนหนึ่งถามข้ามโต๊ะว่า “ยังไม่ได้งานอีกเหรอแป้ง” ส่วนแม่ถามทุกเช้าเหมือนถามว่ากินข้าวหรือยัง “วันนี้มีสัมภาษณ์ไหมลูก”

อายุ 28 แล้วยังตกงาน เดี๋ยวก็พังเหมือนรอบที่แล้ว

มองผ่านแว่น กับถือแว่นไว้ในมือ

แป้งมองสไลด์กับเสื้อที่รีดไว้ผ่านคำว่าพัง วิธีหนึ่งที่นักจิตบำบัดใช้ช่วยเว้นระยะจากความคิด คือเติมคำว่า ฉันกำลังมีความคิดว่า1

แป้งพลิกสไลด์หน้าแรกแล้วเขียนที่ด้านหลังว่า ฉันกำลังมีความคิดว่าอายุ 28 แล้วยังตกงาน เขียนเสร็จรู้สึกเหมือนทำการบ้านเด็กอนุบาล แต่ประโยคนั้นมาอยู่บนกระดาษแล้ว เธอจึงมองเห็นมันเป็นประโยคหนึ่ง ไม่ต้องทวนอยู่ในหัวเหมือนเมื่อครู่ เธอคว่ำมันไว้ แล้วซ้อมต่ออีก 2 รอบ

บ่ายวันรุ่งขึ้น ในห้องน้ำของตึกที่รัชดา แป้งลองอีกวิธีที่เธอรู้สึกกระดาก พูดคำว่าพังออกเสียงเร็วๆ ซ้ำไป 30 วินาที พังพังพังพัง จนมันเหลือแค่เสียง ในการทดลองขนาดเล็ก วิธีนี้ลดทั้งความอึดอัดและความน่าเชื่อของความคิดลบเกี่ยวกับตัวเอง ได้มากกว่าการเบนความสนใจหรือพยายามคุมความคิด2 แป้งหลุดหัวเราะออกมา แล้วรีบเงียบเมื่อได้ยินคนเปิดประตูห้องข้างๆ

ชื่อเล่นที่แม่เรียก

5 นาทีก่อนถูกเรียก แป้งยืนในทางเดินหน้าห้องประชุมกระจก แล้วพูดกับตัวเองในใจ “แป้ง ตอนนี้เกิดอะไรขึ้น แล้วอะไรที่พอทำได้” ชุดการศึกษาหนึ่งพบว่า คนที่คุยกับตัวเองด้วยชื่อตัวเองแทนคำว่าฉัน ก่อนต้องพูดต่อหน้าคนอื่น ทำได้ดีกว่าในสายตาผู้ประเมิน ทุกข์ใจน้อยกว่า และคิดวนหลังจากนั้นน้อยกว่า3

งานนี้ไม่ได้ศึกษาคนไทย จึงรับรองไม่ได้ว่าการใช้ชื่อเล่นจะช่วยทุกคน3 แป้งคุ้นกับการเรียกตัวเองแบบนี้ตอนคุยกับแม่ แต่เสียงแม่ก็เป็นคนถามทุกเช้าว่ามีสัมภาษณ์ไหม เธอจึงเลือกประโยคสั้นๆ ของตัวเองว่า “แป้ง เปิดหน้าถัดไปก่อน” ไม่ต้องทำให้เหมือนแม่พูด

ในห้อง แป้งพูดไปถึงหน้า 6 แล้วติด พูดตัวเลขยอดจองผิด เธอขอหยุดเปิดโน้ตแก้ก่อน ผู้สัมภาษณ์รอแล้วถามต่อว่ารับมือกับลูกค้าร้องเรียนอย่างไร การเว้นระยะจากความคิดไม่ได้ลบมัน1 ตอนตอบข้อถัดไป เธอยังได้ยินคำว่าพังอยู่ และอยากให้ถึงช่วงที่เขาถามว่าเธอมีคำถามอะไรแล้ว

บนรถเมล์ขากลับ เธอทวนหน้า 6 แล้วหลับก่อนถึงปากเกร็ด 9 วันต่อมา บริษัทเสนอสัญญา 6 เดือน เงินเดือน 19,000 บาทแทนตำแหน่ง 22,000 ที่สมัคร งานโรงแรมที่ภูเก็ตเคยให้ 26,000 แต่เธอตกงานมา 7 เดือนแล้ว หนี้บัตรยังค้าง 40,000 เธอรับ แม่ประกาศข่าวในกลุ่มครอบครัว ทั้งที่แป้งยังอ่านอีเมลไม่จบ น้ากดหัวใจแล้วถามว่าเงินเดือนเท่าไร แป้งบอกแม่ว่าขอไม่ให้ตอบแทน แต่ยังไม่อยากพิมพ์ตัวเลขเอง

แป้งอ่านสัญญาไปทีละข้อ แม่เข้ามาถามว่าจะเริ่มวันไหน เธอบอกวันเริ่มแล้วบอกด้วยว่าจ้างแค่ 6 เดือน แม่ถามว่าหลังจากนั้นล่ะ เธอตอบว่ายังไม่รู้ ก่อนกลับมาอ่านเรื่องเวลาทำงาน ประโยคว่าเดี๋ยวก็พังยังมาได้ งานชิ้นนี้เธอต้องตัดสินจากเงื่อนไขที่มี ไม่ใช่รอให้เสียงนั้นเงียบก่อน