ตื่นกลางดึกแล้วทำยังไงดี

มือควานหาโทรศัพท์ใต้หมอนก่อนจะลืมตาเต็มที่ จอสว่างขึ้นมา 03.07 ครูวิไลคิดเลขทันทีเหมือนทุกคืน อีก 2 ชั่วโมงครึ่งนาฬิกาจะปลุก

ครูวิไลอายุ 52 สอนภาษาไทย ป.5 ที่โรงเรียนเทศบาลในนครสวรรค์ ห้องละ 38 คน เดือนหน้าต้องส่งแฟ้มประเมินวิทยฐานะ สามีหลับลึกขนาดฟ้าผ่าก็ไม่ตื่น ลูกสาวไปทำงานกรุงเทพฯ แล้ว ราว 1 ปีมานี้เธอตื่นตอนตี 3 แทบทุกคืน คืนนี้คิดเลขเสร็จ เธอเปิดไลน์กลุ่มครูที่ ผอ. ส่งเอกสารไว้ตั้งแต่ 4 ทุ่ม อ่านแล้วต่อด้วยข่าว ต่อด้วยคลิป 50 นาทีหายไป

คืนแบบนี้มีราคา พักเที่ยงเธอฟุบหลับบนแฟ้มในห้องพักครู 40 นาที แล้ว 3 ทุ่มก็ไม่ง่วง ตามแบบจำลอง แรงง่วงอาจลดลงหลังงีบ1 แต่ยังบอกไม่ได้ว่าทำไมครูวิไลหลับต่อยากและง่วงกลางวันมานาน บ่ายวันหนึ่งเธอสัปหงกตอนเด็กทำแบบฝึกหัด เด็กหลังห้องแอบถ่ายแล้วส่งกันในกลุ่มนักเรียน เธอรู้เพราะเพื่อนครูเปิดให้ดู

ตื่นสั้นๆ กับตื่นแล้วหลับต่อไม่ได้

งานวัดคลื่นสมองคน 55 คนจากรายชื่อคลินิกครอบครัว อายุวัยรุ่นตอนปลายถึง 70 ต้นๆ พบการตื่นสั้นๆ เฉลี่ยราว 4 ครั้งต่อชั่วโมง และมากขึ้นตามอายุ2 อีกงานติดตามผู้ใหญ่สุขภาพดี 39 คนที่บ้าน พบระยะตื่นที่จำได้ตอนเช้าเฉลี่ยราว 4 นาที แต่ต่างกันตั้งแต่ครึ่งถึง 10 นาที3

จำนวนครั้งที่คนในการทดลองตื่นไม่ได้บอกว่าทำไมตอนนี้ครูวิไลจึงหลับต่อยาก เธอรู้ว่าตอนนี้มักเปิดโทรศัพท์ต่อจนตื่นนาน งานวัดการสะดุ้งตื่นสั้นๆ ไม่ได้ทำให้คืนที่เธอหลับต่อไม่ได้เป็นเรื่องที่ควรทนไปเฉยๆ

มีการทดลองกับคนนอนดี 30 คนและคนนอนยาก 30 คน กลุ่มที่ถูกสั่งให้มองนาฬิกากังวลมากและหลับช้ากว่ากลุ่มที่ไม่ต้องมอง4 ครูวิไลดูเวลาเพื่อเตรียมรับวันทำงาน จึงไม่ได้อยากวางโทรศัพท์ห่างมือจริงๆ เธอกลัวพลาดข้อความ ผอ. และยังกดเข้าไปดูแม้ไม่ได้มีข้อความใหม่

ลุกไปพับผ้า

สัปดาห์ต่อมา ครูวิไลหันหน้าปัดนาฬิกาปลุกเข้าผนัง ย้ายโทรศัพท์ไปชาร์จบนตู้อีกฝั่งห้อง ตี 3 คืนแรกหลังจากนั้น มือยังควานใต้หมอนอยู่นาน แล้วก็เจอแต่ปลอกหมอน

ถ้ายังสงบ เธอนอนต่อ ถ้าร้อนใจ เธอลุกไปพับผ้าใต้โคมในห้องนั่งเล่น ง่วงแล้วค่อยกลับ งานปี 2515 ที่เล่าในบทที่ 4 ไม่กำหนดนาทีที่ต้องลุก เพราะกลัวคนจะคอยดูนาฬิกา5

สัปดาห์แรก ครูวิไลไปห้องน้ำแล้วเห็นเวลา 03.10 บนไมโครเวฟ เช้ามาจึงแปะกระดาษปิดตัวเลข สามีถามว่าเสียหรือ เธอว่าเปล่า เขาจะดึงกระดาษออกตอนอุ่นข้าว เธอขอให้ติดไว้ก่อน เขาจึงย้ายไปอีกมุมให้ไม่บังปุ่ม เธอจดว่าจะคุย ผอ. เรื่องแฟ้มตอนเช้า แต่ไม่ได้รู้สึกว่าเรื่องเล็กลงทุกครั้งที่ตื่น

เธอยังตื่นแทบทุกคืน บางคืนพับผ้ากองเดิม 2 รอบ ไม่รู้เวลาแน่แต่รู้ว่าตอนสอนยังง่วง แฟ้มยังไม่เสร็จ ครูข้างห้องช่วยรับเด็กช่วงพักให้เธอโทรนัดโรงพยาบาลเรื่องการนอน จะรอคำตอบของหมอพร้อมกับลองปรับสิ่งเล็กๆ ต่อไป ย้ายโทรศัพท์ออกไปแล้ว ก็ยังไม่ได้ทำให้เธอหายง่วงตอนสอน