ดีกว่า เท่ากัน แย่กว่า

ในกลุ่มไลน์รุ่น ม.6/2 ฝ้ายมีประโยคประจำตัว ใครได้เลื่อนตำแหน่ง ใครออกรถใหม่ เธอจะตอบว่า "เก่งกันจัง เราสิยังย่ำอยู่ที่เดิม 555" เพื่อนๆ ชินแล้ว ไม่มีใครถามต่อว่าที่เดิมคือตรงไหน

ที่เดิมคือโรงเรียนประจำตำบลแห่งหนึ่งในร้อยเอ็ด บ้านเกิดของสามี ฝ้ายอายุ 38 เป็นครูสอนวิทยาศาสตร์ ม.ต้น มา 9 ปี มีตำแหน่งประจำแล้ว แต่ยังรับทำใบงานและเตรียมอุปกรณ์ให้คนที่ออกไปพูดหน้าเวที เธอเก็บรูปงานของเด็กไว้เป็นร้อยรูป ในรูปที่โรงเรียนเผยแพร่มักไม่มีเธอ

4 โมงเย็นวันจันทร์ที่ 15 มิถุนายน ในห้องประชุมครู ผอ. ขอให้ฝ้ายเป็นหัวหน้าโครงงานวิทยาศาสตร์ ม.2 ส่งประกวดระดับจังหวัด เครื่องกรองน้ำจากขี้เถ้าแกลบเป็นไอเดียของเธอเองตั้งแต่ปีที่แล้ว ก่อนตอบ ฝ้ายเหลือบไปเห็นครูแนนเปิดแล็ปท็อปอยู่ปลายโต๊ะ สไลด์ของครูแนนสวยกว่าของเธอทุกครั้ง

"หนูไม่เก่งเท่าครูแนนหรอกค่ะ ให้ครูแนนทำดีกว่า" ฝ้ายยกมือทั้ง 2 ข้างขึ้นโบก ครูแนน อายุ 27 ที่เพิ่งย้ายมาเมื่อต้นปี เงยหน้ามายิ้ม คนทั้งห้องยิ้มตาม มีเสียงหนึ่งพูดขึ้นมาว่า "ครูฝ้ายถ่อมตัวตลอด"

คืนนั้นฝ้ายเปิดฝักบัวทิ้งไว้นานกว่าปกติ สามีจะได้ไม่ได้ยิน เธออยากได้งานนี้ ไม่ใช่แค่อยากได้รางวัล แต่ในห้องประชุม คนที่ยกชื่อแนนขึ้นมาเป็นคนแรกคือเธอเอง จะไปบอกทีหลังว่าไม่ได้หมายความอย่างนั้นก็ไม่รู้จะเริ่มตรงไหน

วันศุกร์ที่ 4 กันยายน งานประกวดที่ตัวจังหวัด เครื่องกรองน้ำได้รางวัลชนะเลิศ ครูแนนพาเด็กขึ้นเวที พูดใส่ไมค์ว่า "ขอบคุณครูฝ้ายที่ให้ไอเดียค่ะ" ฝ้ายยืนอยู่หลังสุดตรงประตู มือถือขวดน้ำของเด็กๆ ไว้ 5 ขวด เธอปรบมือไม่ได้ เพราะมือไม่ว่าง

ถ่อมตัว หรือแค่ยืนอยู่ฝั่งต่ำของตาชั่ง

ในคำสอนสั้นๆ บทหนึ่ง พระพุทธเจ้าชี้ว่าคนเราวัดตัวเองอยู่ 3 แบบ คือคิดว่าเราดีกว่าเขา เราเท่ากับเขา และเราแย่กว่าเขา ทั้ง 3 แบบอยู่ในรายการเดียวกัน เป็นสิ่งที่ควรรู้ให้ทันแล้ววางลง ไม่ได้มีแค่แบบแรกที่ฟังดูหยิ่ง1

ในห้องประชุม ฝ้ายยังไม่ทันพูดถึงสิ่งที่อยากทำ ก็ยกชื่อแนนขึ้นมาก่อน คำชมว่าถ่อมตัวตามมาเร็วเสียจนเธอไม่รู้จะเปลี่ยนคำตอบอย่างไร วันที่ไปประกวด ทุกคนเห็นเธอช่วยถือขวดน้ำให้เด็ก แต่ไม่มีใครได้ยินความอยากอีกอย่างที่เธอเก็บไว้ เธออยากยืนข้างงานที่ลงมือคิดและทดลองมาด้วย

วัดงานได้ แต่ไม่ต้องวัดตัว

เอพิคทีตัสเกิดเป็นทาส ได้อิสระทีหลัง แล้วเป็นครูสอนปรัชญาเมื่อราว 1,900 ปีก่อน2 เขาบอกว่าการมีทรัพย์มากกว่าไม่ได้ต่อไปถึงการเป็นคนที่ดีกว่า3 สไลด์ของแนนอ่านง่ายกว่าเป็นเรื่องที่ฝ้ายดูและเรียนรู้ได้ แต่ยังไม่ใช่คำตอบว่าใครควรนำงานที่เธอคิดและทดลองกับเด็กมา

ประชุมครั้งต่อมา ผอ. ถามว่าใครจะรับชุมนุมวิทยาศาสตร์ ม.1 มือของฝ้ายยกขึ้นได้ครึ่งทาง เสียงออกมาเบากว่าที่ตั้งใจ "หนูทำเองค่ะ" ผอ. ถามว่าจะจัดเวลาเตรียมของได้ไหม เพราะชุมนุมเริ่มเดือนหน้า ฝ้ายตอบว่าได้ ทั้งที่ยังไม่ได้ดูตารางตัวเอง

กลับถึงบ้านเธอเปิดตาราง พบว่าต้องย้ายวันทำใบงานที่รับปากเพื่อนครูไว้ การพิมพ์ขอเปลี่ยนวันใช้เวลานานกว่ายกมือในห้องประชุม เพื่อนตอบว่าเดี๋ยวหาคนช่วยอื่นก่อน ฝ้ายอ่านคำว่าคนอื่นแล้วเกือบพิมพ์กลับว่าจะทำให้เหมือนเดิม

คืนนั้นในกลุ่มไลน์รุ่น เธอยังพิมพ์ "555" ใต้ข่าวดีของเพื่อนเหมือนเดิม แต่ไม่ได้เติมประโยคประจำตัว ครู่ต่อมาครูแนนส่งมาถามว่าชุมนุมต้องใช้สไลด์ไหม ฝ้ายวางมือถือไว้ก่อน ยังไม่รู้ว่าจะขอให้ช่วยส่วนไหนโดยไม่ยกงานทั้งชิ้นให้อีก