ถามตรง ตอบตรง

“เขาอยากได้ยินว่าเราให้อภัยแล้ว ต้องบอกไหม”

โบว์พิมพ์ตอบไปครึ่งหนึ่งแล้วค้างไว้ แฟนเก่าที่บอกเลิกเธอทางไลน์ในคืนวันเกิดเมื่อ 2 ปีก่อนทักมาตอน 23.14 น. ว่า “ยังโกรธเราอยู่ป่าว อยากได้ยินว่าโบว์ให้อภัยแล้ว จะได้สบายใจ”

การให้อภัยไม่จำเป็นต้องประกาศให้อีกฝ่ายรู้1 โบว์ตอบหรือไม่ตอบได้ เธออาจอยากบอกสิ่งที่ยังค้าง แต่ไม่จำเป็นต้องตอบเพื่อให้เขาสบายใจอย่างที่ขอ เธอลบข้อความครึ่งหนึ่งนั้น ยังไม่ได้ปิดแชต

“พ่อตายไปแล้ว ไม่เคยขอโทษ ยังให้อภัยได้ไหม”

ในงานเผาพ่อ ญาติบอกวิชัยว่า “ให้อภัยพ่อเขาเถอะ คนตายไปแล้ว” เขาร้องไห้ทั้งที่ไม่รู้ว่าร้องเพราะอะไร พ่อตีเขาด้วยเข็มขัดจนเขาขึ้น ม.3 แล้วเสียไปเมื่อปี 2563 ตอนอายุ 77 โดยไม่เคยพูดถึงเรื่องนั้นสักคำ

นักปรัชญาเสนอคำตอบต่างกัน บางแนวคิดยอมรับการให้อภัยโดยไม่ต้องมีคำขอโทษ ขณะที่บางแนวคิดให้ความสำคัญกับการสำนึกของผู้ทำผิด2 ในเล่มนี้ เราเปิดพื้นที่ให้วิชัยเลือกจะให้อภัยได้แม้พ่อไม่ได้ขอโทษ ขณะเดียวกันเขาก็ไม่จำเป็นต้องเลือกเช่นนั้นเพื่อให้ญาติสบายใจ

วิชัยไม่มีโอกาสฟังพ่อขอโทษอีก แต่การยอมรับข้อนี้ไม่ได้ทำให้หายโกรธทันที บางวันเขาพูดเรื่องเข็มขัดกับพี่สาวแล้วพี่สาวว่าอย่ารื้อ ตอนจะเล่าต่อเขาจึงหยุด เขายังต้องหาคนที่จะฟังเรื่องซึ่งพ่อไม่ได้ตอบ โดยไม่มีใครกำหนดว่าพูดได้ถึงวันไหน

“ตัดสินใจไม่เอาคืนแล้ว ทำไมเห็นหน้ายังมือสั่น”

เดือนมีนาคมเจนตัดสินใจไม่โพสต์แฉเพื่อนที่หุ้นร้านเสื้อผ้ากันมา 5 ปี เพื่อนออกไปพร้อมรายชื่อลูกค้า แล้วเปิดเพจขายของแบบเดียวกัน ทุกครั้งที่เพจนั้นขึ้นไลฟ์ มือเธอยังสั่น

นักวิจัยแยกการตัดสินใจไม่เอาคืน ออกจากความรู้สึกต่ออีกฝ่ายที่เปลี่ยนไป3 2 อย่างนี้ไม่จำเป็นต้องเกิดพร้อมกัน แต่จากมือที่สั่นอย่างเดียว เรายังบอกไม่ได้ว่าเจนอยู่ขั้นไหนหรือเพราะอะไร เธอยังต้องจัดงานและรายชื่อลูกค้าที่เหลือ โดยไม่จำเป็นต้องรอความรู้สึกให้ตรงกับการตัดสินใจทั้งหมด

“แม่บอกว่าถ้าไม่ให้อภัย เดี๋ยวจะเป็นมะเร็ง จริงไหม”

แม่ส่งโพสต์จากเฟซบุ๊กมาให้นุชอีกแล้ว ว่าคนที่เก็บความโกรธไว้จะเป็นมะเร็ง เธอได้รับแทบทุกสัปดาห์ ขณะที่หนี้บัตรเครดิต 2 ใบที่อดีตสามีทิ้งไว้ในชื่อเธอยังต้องผ่อน

การวิเคราะห์รวมการศึกษาเรื่องการให้อภัยกับสุขภาพกายพบความสัมพันธ์เชิงบวกขนาดเล็ก และผู้วิจัยย้ำว่าผลเชิงสหสัมพันธ์ยังบอกเหตุและผลไม่ได้4 อีกบทวิเคราะห์พบผลดีบางด้านจากการบำบัดที่มุ่งส่งเสริมการให้อภัยเมื่อเทียบกับกลุ่มเปรียบเทียบ5 งานเหล่านี้ไม่ใช่หลักฐานว่าไม่ให้อภัยแล้วจะเป็นมะเร็ง และใช้ขู่นุชให้รีบให้อภัยไม่ได้

นุชยังต้องผ่อนหนี้ที่อดีตสามีทิ้งไว้ เธอขอให้แม่หยุดส่งโพสต์ แม่กลับถามว่าทำไมถึงโกรธแม่ไปด้วย คราวนี้สิ่งที่นุชต้องอธิบายเพิ่มคือ การขอให้หยุดส่งไม่ใช่การขอให้แม่เลือกข้างใคร

“สรุปแล้ว ทำไมต้องให้อภัย”

ไม่ต้อง ไม่มีใครติดหนี้การให้อภัยกับใคร แต่ก็มีเหตุผลที่คนจำนวนมากเลือกมันเอง อาเรนต์ชี้ว่า ถ้ามนุษย์ให้อภัยกันไม่ได้เลย ทุกคนจะถูกล่ามไว้กับการกระทำครั้งเดียวไปตลอดชีวิต ทั้งคนที่ทำ และคนที่ถูกทำ6

คนในเล่มยังไม่ได้ตอบคำถามครบ นกไปปอกส้มแล้วดูชื่อคนกดหัวใจให้ป้า จุ๋มยังเปิดคลิป ป้าสมศรียังโทรทวง วิชัยยังหาคนฟังเรื่องเข็มขัด