21.47 น. ในกลุ่มไลน์ครอบครัว

คืนวันพุธ นกเพิ่งตรวจการบ้านเลขของลูกชายเสร็จ โทรศัพท์บนโต๊ะกินข้าวก็สั่น กลุ่มไลน์ "บ้านใหญ่" 16 คนที่ปกติมีแต่รูปดอกไม้สวัสดีวันจันทร์ เด้งข้อความจากป้าศรี พี่สาวของพ่อวัย 74 “นก พ่อแกออกจากโรงพยาบาลวันศุกร์นะ ให้อภัยเขาเถอะ ลืมๆ ไป รับไปอยู่ด้วยกันเหมือนเดิม พ่อก็คือพ่อ”

นกอายุ 43 เป็นพนักงานบัญชีบริษัทรถบรรทุกในโคราช พ่อทิ้งบ้านไปอยู่กับผู้หญิงที่สระบุรีตั้งแต่ปี 2537 ตอนเธออายุ 11 ขวบ และไม่เคยส่งเงินกลับมาสักบาท แม่ขายข้าวเหนียวหมูปิ้งตั้งแต่ตี 5 ส่งนกกับหนุ่มน้องชายเรียนจนจบ รูปรับปริญญาของนกที่แขวนอยู่บ้านแม่ มีแค่แม่กับลูก 2 คน

เดือนสิงหาคม พ่อซึ่งตอนนี้อายุ 71 เส้นเลือดในสมองตีบ ซีกขวาอ่อนแรง เมียคนที่สองกลับบ้านตัวเองไปแล้ว ใต้ข้อความของป้า ลูกพี่ลูกน้องคนหนึ่งพิมพ์ว่า “ไปบอกพ่อสักคำว่าไม่โกรธแล้ว เขาจะได้สบายใจ” อีกคนว่า “เขาก็ได้รับผลแล้ว ดูสภาพเขาสิ” นกพิมพ์ว่าหนูไม่เกี่ยว แล้วลบทิ้ง 3 รอบ สุดท้ายส่งไปแค่ “ค่ะป้า”

แม่โทรมาพูดแค่ “แล้วแต่นก แม่ไม่ยุ่ง” แล้วถามว่าหลานสอบได้กี่คะแนน เช้าวันรุ่งขึ้นป้าโทรมาอีก 2 สาย นกจึงพูดประโยคที่ทำให้สายเงียบเร็วที่สุด “หนูไม่ได้โกรธพ่อแล้วค่ะ” ซึ่งไม่จริง คืนนั้นเธอตวาดลูกวัย 10 ขวบ เพราะเขาลบเลขในใบงานจนกระดาษขาด

6 อย่างที่ถูกยัดใส่คำว่าให้อภัย

ในข้อความเดียว ป้าขอทั้งคำว่าให้อภัย การลืม และที่อยู่ให้พ่อ นกตอบเพียง “ค่ะป้า” ไปแล้ว แต่พอคิดถึงเตียงที่จะต้องตั้งในบ้าน เธอก็ยังไม่กล้าพูดคำอื่นกับป้า

1. “ไม่เป็นไรหรอก” มันเป็น เด็กวัย 11 ขวบคนหนึ่งโตมากับรูปรับปริญญาที่ไม่มีพ่อ ถ้ามันไม่เป็นไร ก็ไม่มีอะไรต้องอภัย
2. “ลืมๆ ไป” นกยังจำได้ และไม่จำเป็นต้องทำให้ความจำหายไปเพื่อพิสูจน์ว่าให้อภัย การจำเรื่องที่เกิดขึ้นยังช่วยให้เธอตัดสินใจว่าจะติดต่อกับพ่ออย่างไร
3. “รับไปอยู่ด้วยกันเหมือนเดิม” บ้านนี้ไม่มีชีวิตแบบเดิมที่พร้อมกลับไป การคืนดีเกี่ยวข้องกับการกระทำของทั้งสองฝ่ายและความไว้ใจที่ต้องสร้างใหม่ จึงเป็นอีกการตัดสินใจหนึ่งจากการให้อภัยในความหมายที่เล่มนี้ใช้12
4. “ไม่ต้องโกรธแล้ว” คำว่าไม่ได้โกรธแล้วของนกซื้อเช้าที่เงียบได้ 1 เช้า แล้วความโกรธก็ไปลงที่ใบงานของลูกแทน
5. “ไปบอกพ่อสักคำ” จะบอกหรือไม่เป็นอีกเรื่อง และเป็นของนก ความสบายใจของพ่อไม่ใช่หน้าที่ของลูกที่เขาทิ้งไป
6. “เขาก็ได้รับผลแล้ว” เส้นเลือดตีบไม่ใช่โทษที่นกตัดสิน เธอจึงยกมันให้ใครไม่ได้ เรื่องที่ค้างยังอยู่ที่เดิม พ่อทิ้งบ้านไปในปี 2537

สิ่งที่นกทำจริง

นกใช้เวลา 2 สัปดาห์คุยกับหนุ่มที่ทำงานโรงงานอยู่ระยอง แล้วตัดสินใจไม่รับพ่อมาอยู่บ้าน ทั้งคู่หารค่าบ้านพักคนชราที่ปากช่องเดือนละ 9,000 คนละ 4,500 หนุ่มโอนตรงแต่ไม่เคยไปเยี่ยม “ตอนเขาทิ้งเรา เขาถามเราไหม” นกอยากบอกว่าหนุ่มไม่ต้องขับรถไปก็ได้ แต่หยุดไว้ เพราะถ้าหนุ่มถามว่าทำไมเธอไป เธอเองก็ยังตอบไม่ได้

อาทิตย์แรกของทุกเดือน นกขับรถไปนั่งข้างเตียงพ่อ 40 นาที ปอกส้มใส่จาน คุยเรื่องฝน เรื่องมวยในทีวี ครั้งหนึ่งพ่อมองหน้าเธออยู่นานแล้วพูดว่า “นกโตแล้วเนอะ” นกออกไปนั่งในรถ 20 นาทีกว่าจะขับกลับได้ เธอยังไม่เคยพูดว่าให้อภัย และพ่อก็ยังไม่เคยพูดว่าขอโทษ

เดือนแรก ป้าศรีโพสต์รูปกุหลาบลงกลุ่มพร้อมคำว่าลูกที่ดีไม่ทิ้งพ่อแม่ นกเปิดดูว่าใครกดหัวใจบ้าง ทั้งที่ตั้งใจว่าจะไม่สนใจ นักวิจัยนิยามการให้อภัยว่าเป็นการเลือกวางความอยากให้อีกฝ่ายชดใช้ และตอบด้วยความปรารถนาดีที่เขาไม่มีสิทธิ์เรียกร้อง2 การปอกส้มของนกไม่ได้บอกแทนเธอว่ามาถึงตรงนั้นหรือยัง

ยกโทษ ไม่ใช่ยกฟ้อง

พจนานุกรมให้ความหมายหนึ่งของอภัยว่าความไม่มีภัย และให้ความหมายการให้อภัยไว้ว่าเป็นการยกโทษ3 เล่มนี้ยืมคำว่า “ยกโทษ” กับ “ยกฟ้อง” มาเป็นภาพเปรียบ เพื่อแยกการวางความแค้นออกจากการทำเหมือนไม่มีสิ่งใดเกิดขึ้น ไม่ใช่คำอธิบายกระบวนการทางกฎหมาย นกอาจไม่อยากให้พ่อลำบากกว่านี้ ขณะเดียวกันก็ยังอยากให้เขาพูดถึงปี 2537 สักครั้ง

ยกโทษ ไม่ใช่ยกฟ้อง

การให้อภัยมีที่ทางในหลายศาสนาและหลายวัฒนธรรม4 เล่มนี้คุยด้วยเหตุผลที่ใครก็ใช้ได้ และไม่มีบทไหนจะบอกว่าคุณต้องให้อภัย

ในปฏิทินโทรศัพท์มีนัดซ้ำอาทิตย์แรก 10 โมง นาน 40 นาที ชื่อนัดว่าปากช่อง ไม่มีคำว่าพ่อ เย็นก่อนนัด ป้าถามว่าจะพาหลานไปไหม นกตอบว่าไปคนเดียว แล้วต้องบอกลูกซึ่งถามว่าจะพาไปไหนว่าพรุ่งนี้แม่มีธุระ เธอยังไม่พร้อมเล่าทั้งเรื่องให้เด็กวัย 10 ขวบฟัง