จาก “สักวัน” สู่ “ทุกครั้งที่”

ศุกร์ 1 ทุ่ม 40 ร้านตามสั่งหน้าห้างเก่าย่านบางกะปิ ชัยสั่งกะเพราหมูกรอบ น้ำหวานลูกสาววัย 8 ขวบนั่งเขี่ยข้าวไข่เจียวอยู่ตรงข้าม ทีวีบนผนังร้านเปิดโฆษณาโรงแรมริมทะเล น้ำหวานถามโดยไม่เงยหน้าจากจาน “สักวันของพ่อคือวันไหน”

ชัยหัวเราะ “เดี๋ยวก็ไป” น้ำหวานไม่หัวเราะด้วย เธอกินไข่เจียวจนหมด แล้วไม่พูดเรื่องทะเลอีกเลยทั้งคืน ประโยคสักวันพ่อพาไปทะเล ชัยพูดมา 2 ปีแล้ว

ชัยอายุ 38 เป็นช่างซ่อมมือถือ เช่าโต๊ะในห้างเก่าเดือนละ 4,500 บาท ได้วันละราว 600 ปุ้ยภรรยาวัย 36 เย็บผ้าอยู่โรงงานที่มีนบุรี เงินค่าทะเลไม่ได้หายไปไหนไกล หลังร้านปิด สัปดาห์ละ 3 คืน ชัยนั่งตั้งวงกับช่างโต๊ะข้างๆ หมดคืนละราว 250 กลับบ้าน 5 ทุ่ม นอนดูคลิปถึงตี 1 แล้วตื่นมาหงุดหงิดใส่ปุ้ยตอนเช้า

ชัยเคยดูรูปทะเลกับลูกจริงและอยากพาไปจริง แต่ทุกครั้งที่ปุ้ยถามให้ลางานวันไหน เขาบอกว่ายังไม่รู้รายได้เดือนหน้า เย็นนี้ลูกถามประโยคเดียวกับแม่ เขาจะตอบว่าไม่รู้เหมือนเดิมก็ได้ แต่เริ่มเห็นว่าน้ำหวานไม่เปิดรูปให้เขาดูแล้ว

กริยา กับสิ่งที่เกิดอยู่แล้วทุกวัน

ชัยลองจัดแผนของเขาเป็น 4 ส่วน เริ่มจากกริยาที่ลงมือทำได้ คำว่าเป็นพ่อที่ดีกว่านี้ยังไม่บอกว่าเย็นวันอังคารเขาจะทำอะไร โอนเงิน คว่ำโทรศัพท์ หรือกลับบ้านก่อน 2 ทุ่ม เขาต้องเลือกให้เข้ากับตารางของบ้าน

อิบน์ มิสกะวัยห์โต้ความเชื่อว่านิสัยแก้ไม่ได้ด้วยสิ่งที่เห็นว่าคนเปลี่ยนได้ ไม่เช่นนั้นการอบรมก็ไร้ความหมาย1 ชัยไม่ต้องรับรองว่าจะเป็นพ่อแบบใหม่ทั้งคน เขาต้องตกลงกับปุ้ยก่อนว่าวันไหนรายได้ที่หายไปพอรับไหว และเริ่มเก็บเท่าไรโดยไม่เบียดค่าใช้จ่ายของบ้าน

ต่อมาชัยดูว่าในวันหนึ่งมีอะไรเกิดซ้ำอยู่แล้ว งานศึกษาที่ให้นักศึกษาบันทึกกิจกรรมรายชั่วโมงพบพฤติกรรมที่ทำบ่อยในบริบทเดิมและมักทำขณะคิดเรื่องอื่น2 ผลจากนักศึกษาไม่ได้บอกว่าเย็นของชัยจะเปลี่ยนง่ายแค่ไหน เขาจึงต้องย้อนดูตารางจริงของตัวเอง

เย็นของชัยก็มีสัญญาณของมัน บ่าย 3 โมง 40 ทุกวัน กลุ่มไลน์ช่างในห้างเด้งขึ้นมาว่าคืนนี้ใครอยู่บ้าง ส่วนเตียงกับโทรศัพท์ตอน 5 ทุ่ม ก็พาเขาไปถึงตี 1 เองโดยไม่ต้องตัดสินใจอะไร เขาเริ่มจากเรื่องง่ายที่สุด ย้ายที่ชาร์จโทรศัพท์ไปไว้บนชั้นนอกห้องนอน แล้ววางนิทานภาพที่น้ำหวานชอบไว้บนหมอนแทน

ทุกครั้งที่ … ฉันจะ …

ส่วนผสมที่ 3 คือผูกกริยาไว้กับสัญญาณให้เป็นประโยคเดียว การวิเคราะห์รวมการทดลอง 94 ชิ้น กับผู้เข้าร่วมกว่า 8,000 คน พบว่าคนที่เขียนแผนแบบ เมื่อเกิดสิ่งนี้ ฉันจะทำสิ่งนั้น ไปถึงเป้าหมายได้บ่อยกว่าคนที่แค่ตั้งใจเฉยๆ อย่างเห็นได้ชัด3 ของชัย เขาต้องลองว่าแผนที่เจาะจงนั้นเข้ากับวันทำงานจริงไหม แม้แต่เรื่องเล็กก็มีวันที่เขาไม่ทำ

ชัยเขียน 2 ประโยคแปะไว้ข้างโต๊ะซ่อม “ทุกวันเสาร์ตอนปิดร้าน ฉันจะดูเงินที่เหลือหลังกันค่าใช้จ่ายจำเป็น แล้วโอนตามที่ตกลงกับปุ้ย เป้า 500 เข้าบัญชีทะเล” และ “ทุกครั้งที่กลุ่มไลน์ชวนตั้งวง ฉันจะคว่ำโทรศัพท์ หายใจ 3 ครั้ง แล้วตอบว่าไปแค่วันศุกร์”

คืนนั้นเขาบอกน้ำหวานด้วยประโยคใหม่ ลูกฟังจบ แล้วถามแค่ว่า “บางแสนมีปูไหม”

ประโยคเดิม: “สักวันพ่อพาไปทะเล”

ประโยคใหม่: “ทุกวันเสาร์พ่อจะโอน 500 วันอาทิตย์ที่ 13 ธันวา เราไปบางแสนกัน”

ชัยยังต้องมีแผนสำหรับสัปดาห์ที่ทำไม่ได้ตามที่ตั้งใจ สัปดาห์ที่ 3 วันพุธเป็นวันเกิดช่างโต๊ะข้างๆ ชัยไปตั้งวง ดื่มจนดึก และเป็นคนจ่ายรอบสุดท้าย 900 บาท ตอนนั่งวินมอเตอร์ไซค์กลับบ้าน ประโยคที่คุ้นที่สุดก็มา พังแล้ว เดือนหน้าค่อยเริ่มใหม่ มันคือการเหมาทั้งหมดแบบในบทที่ 3 แค่มาในชุดใหม่

เสาร์นั้นเขาโอนได้ 300 จาก 500 ที่ตั้งไว้ ปุ้ยถามส่วนที่หายไป เขาอยากบอกว่ามีลูกค้าค้างจ่าย แต่ยอมเล่าเรื่องวันเกิด ปุ้ยขอให้ตกลงกับลูกด้วยว่ายังไปวันเดิมได้ไหม ชัยต้องเปิดบัญชีให้ทั้งคู่ดูแทนการรับปากว่าทันอีกครั้ง

ทะเลวันที่ฝนปรอย

ต้นเดือนธันวาคม บัญชีทะเลมี 5,300 บาท วันอาทิตย์ที่ 13 ทั้ง 3 คนนั่งรถโดยสารไปบางแสน ฝนปรอยตลอดทาง น้ำหวานเมารถจนอาเจียนใส่ถุงพลาสติก ทะเลวันนั้นเป็นสีเทา พวกเขากินปูนึ่งที่แผงริมหาด แล้วนั่งหลบฝนในศาลารอรถ ดูคลื่นซัดเข้ามาเกือบชั่วโมง 6 โมงเย็นก็ถึงบ้าน

วันจันทร์ น้ำหวานบอกครูว่า “พ่อพาไปทะเลแล้ว” ปุ้ยเล่าให้ชัยฟังตอนกินข้าว ลูกขอไปอีกตอนแดดออก ชัยเกือบตอบว่าสักวัน แล้วถามปุ้ยว่าเดือนไหนลางานได้ เธอบอกว่ายังไม่รู้ รอบนี้เขาไม่ได้เปิดรูปทริปใหม่ให้ลูกดูทันที