บทที่ 7 จาก 10 · ราว 7 นาที
จาก “ฉันมันแย่” สู่ “ฉันทำพลาด”
ความรับผิดชอบอยู่ที่สิ่งที่เราทำ ไม่ได้อยู่ที่การตัดสินว่าเราเป็นคนแบบไหน
เสาร์ ตี 5 50 นาที กิ๊ฟตื่นสาย รถรับส่งพนักงานจะมาหน้าหอตอน 6 โมงตรง แก้วของเธอยังแช่อยู่ในซิงก์ตั้งแต่เมื่อวาน เธอหยิบแก้วของเมย์ที่คว่ำอยู่บนชั้นมาชงกาแฟซอง วางไว้ริมอ่างล้างจาน แล้วหันไปหาหวี ข้อศอกปัดแก้วตกพื้นกระเบื้อง แตกเป็น 3 ชิ้น
แก้วใบนั้นเป็นแก้วกระเบื้องสีขาว หูบิ่นนิดหนึ่ง แม่ของเมย์ซื้อให้ที่งานกาชาดอำเภอ วันที่เมย์ออกจากร้อยเอ็ดมาทำงานเมื่อ 4 ปีก่อน ทุกเช้าเมย์ชงโกโก้ร้อนในแก้วนี้ ก่อนกิ๊ฟจะทันก้มเก็บ ประโยคหนึ่งก็ดังในหัว เป็นคำที่แม่ของเธอเคยใช้ด่าเธอตอนเด็ก เปลี่ยนแค่จากมึงเป็นกู “กูมันซุ่มซ่าม ทำอะไรก็พัง”

ถุงพลาสติกหลังตู้
กิ๊ฟอายุ 24 มาจากกาฬสินธุ์ เป็นพนักงานฝ่ายผลิตโรงงานอิเล็กทรอนิกส์ในนิคมโรจนะ อยุธยา ได้เดือนละราว 14,500 รวมโอที เธอกับเมย์วัย 25 อยู่ไลน์ผลิตเดียวกัน หารค่าห้องเช่าเดือนละ 3,800 กันคนละครึ่ง
เช้านั้นเธอทิ้งเศษแก้วไม่ลง ห่อทั้ง 3 ชิ้นด้วยถุงพลาสติกแล้วซุกไว้หลังตู้เสื้อผ้าของตัวเอง เย็นนั้นเธอแวะตลาดนัดหน้านิคม ซื้อแก้วสีขาวที่หน้าตาคล้ายที่สุดราคา 59 บาท แล้วเอาไปคว่ำไว้ที่เดิมบนชั้น
เช้าวันจันทร์ 6 โมง 5 นาที เมย์ถือแก้วใบนั้นหมุนดูอยู่นาน “แก้วกูทำไมหูมันเรียบวะ”
กิ๊ฟก้มหน้าผูกเชือกรองเท้า “ไม่รู้ดิ ไม่ได้จับ”
4 วันต่อมา เมย์ค้นหาสายชาร์จหลังตู้ แล้วเจอถุงใบนั้น เธอไม่พูดอะไรเลย คืนนั้นเมย์ย้ายของทุกอย่างไปไว้บนชั้นของตัวเอง กินบะหมี่ซองคนเดียวบนที่นอน และตอนพักเที่ยงที่โรงงาน เธอไปนั่งอีกโต๊ะ ความเงียบในห้อง 3,800 บาทอยู่อย่างนั้นทั้งสัปดาห์
ทำไมเราด่าตัวเองทั้งคน
กิ๊ฟด่าตัวเองว่าซุ่มซ่าม ขี้โกหก แล้วร่างคำขอโทษลงโทรศัพท์ ลงท้ายว่าถ้าไม่อยากอยู่ด้วยก็เข้าใจ เธออ่านแล้วลบ ยังไม่กล้าถามว่าเมย์อยากต่อแก้วไหม และกลัวว่าเพื่อนจะตอบว่าไม่ต้องทำอะไรให้แล้ว เธอนอนไม่หลับ 3 คืน เมย์ยังไม่ได้ความจริงจากปากเธอ
งานวิจัยแยกความรู้สึกผิดกับสิ่งที่ทำ ซึ่งมักพาไปขอโทษและแก้ กับความละอายที่เหมาว่าตัวเองแย่ ซึ่งมักสัมพันธ์กับการซ่อน ปฏิเสธ โทษคนอื่น หรือโกรธ1 เป็นแนวโน้ม ไม่ใช่กฎที่บอกว่าใครรู้สึกแบบไหนจะทำอะไรแน่ กิ๊ฟยังเลือกได้ว่าจะพูดก่อนหรือรอให้เมย์ถามอีกครั้ง
คำคุณศัพท์ กับคำกริยา
คำว่า “กูมันซุ่มซ่าม” ทำให้กิ๊ฟกลับไปตัดสินตัวเองทั้งคน แต่ยังไม่ได้เล่าให้เมย์รู้ว่าเกิดอะไรขึ้น เมื่อเรียงเป็นเหตุการณ์ เธอได้ประโยคว่า “กูทำแก้วแม่มึงแตก แล้วกูโกหก” ประโยคนี้พูดยาก เพราะมีสิ่งที่เธอทำจริงและต้องกลับไปรับผิดชอบ
ขงจื๊อชวนอย่ากลัวที่จะแก้ไขเมื่อทำผิด2 สำหรับกิ๊ฟ ความยากอยู่ที่ต้องเห็นหน้าเมย์ตอนได้ยินความจริง ไม่ใช่แค่หาประโยคที่ฟังดีกว่าเดิม
ประโยคเดิม: “ฉันมันซุ่มซ่าม ทำอะไรก็พัง”
ประโยคใหม่: “ฉันทำแก้วของเมย์แตก แล้วฉันโกหก คืนนี้จะบอกเขา”
ต้องพูดให้ชัดตรงนี้ รับผิดชอบหมายถึงรับในสิ่งที่เราทำเท่านั้น ถ้ามีใครทำร้ายเรา ทำให้เราเสียหาย หรือเลือกทำสิ่งที่ผิดเอง นั่นเป็นความผิดของเขา และเราไม่ต้องแบกแทน บางเรื่องผิดกันคนละส่วน ทะเลาะกันทั้งคู่ งานพังทั้งไลน์ ส่วนของเราก็คือส่วนของเรา ไม่มากกว่านั้น และไม่น้อยกว่านั้น
4 ทุ่ม 10 นาที
คืนวันศุกร์ กิ๊ฟเล่าให้ตัวเองฟังบนรถรับส่งว่า ทำแก้วแตก ซ่อนเศษ ซื้ออีกใบแทน แล้วโกหก พอกลับห้อง 4 ทุ่ม 10 นาที เธอเอาถุงออกจากตู้ วางบนโต๊ะก่อนจะเปลี่ยนใจ “กูทำแก้วแม่มึงแตกตั้งแต่เสาร์ก่อน แล้วกูโกหก ขอโทษ” เมย์ถามว่าถ้าไม่เจอถุงจะบอกไหม กิ๊ฟตอบว่าไม่รู้ เมย์ดึงถุงมาเปิดบนโต๊ะ กิ๊ฟนั่งอยู่ฝั่งเดิม
เมย์บอกว่า “ที่โกรธคือมึงโกหก” แต่พอหยิบเศษแก้วก็ร้องไห้ เธออยากต่อ ทั้งคู่นั่งใช้กาวร้อนบนโต๊ะญี่ปุ่นจนเที่ยงคืน ต่อเป็นใบได้แต่รั่ว เมย์เก็บไว้ใส่ปากกา วันรุ่งขึ้นกิ๊ฟเอาแก้วใหม่มาให้ใช้ พร้อมโน้ตขอโทษ เมย์รับไว้และยังขอให้แยกของกัน

ทั้งคู่ยังเช่าห้องเดิมด้วยกัน กิ๊ฟล้างแก้วตัวเองก่อนนอน เมย์กลับมานั่งกินด้วยบางวัน แต่เวลาเพื่อนร่วมงานพูดถึงของหาย กิ๊ฟยังอยากให้เมย์ช่วยยืนยันว่าเธอไม่ใช่คนแบบนั้น แล้วต้องปล่อยให้เมย์เลือกเองว่าจะพูดหรือไม่
จุดสำคัญของบทนี้
กิ๊ฟขอโทษและเปลี่ยนสิ่งที่ทำได้ แต่ไม่ได้มีสิทธิ์กำหนดว่าเมย์ต้องกลับมาเชื่อใจเมื่อไร
จบบทที่ 7
จาก “ฉันมันแย่” สู่ “ฉันทำพลาด”
คำถามท้ายบท
“ความพลาดครั้งล่าสุดของคุณ ถ้าเล่าด้วยกริยาล้วนๆ จะเล่าว่าอย่างไร”
คำตอบเก็บไว้ในเครื่องหรือบัญชีของคุณ ไม่ส่งให้ AI อ่าน
แหล่งอ้างอิงของบทนี้ (2)
- Tangney, J. P., Stuewig, J., & Mashek, D. J. (2007). Moral emotions and moral behavior. Annual Review of Psychology, 58, 345–372. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.56.091103.070145 PMID 16953797. สรุปผลด้วยถ้อยคำของเราเอง ลิงก์
- Confucius. Lunyu (The Analects), 1.8 (學而). Classical Chinese text: Wikisource. ถ้อยคำไทยในเล่มแปลเองจากต้นฉบับจีน (our rendering). Public-domain English reference: J. Legge (Trans.), The Analects, Project Gutenberg eBook #3330 ลิงก์
