เสียงในสายเหมือนลูกทุกคำ

วันอาทิตย์ 6 โมงครึ่งเย็น บนระเบียงบ้านไม้ที่ยโสธร มะปราง อายุ 8 ขวบ ถือมือถือของยายถามผู้ช่วยในเครื่องว่า “กินข้าวยัง” เสียงในเครื่องตอบสุภาพว่ามันไม่ได้กินข้าว มะปรางหัวเราะจนข้าวเหนียวหล่นจากมือ

ยายบัวลอย อายุ 71 ปลูกผักขาย เลี้ยงมะปรางให้ยุทธ ลูกชายวัย 44 ที่เป็นช่างแอร์อยู่บางนา ยายเก็บเงินที่ยุทธส่งมาไว้ได้ 23,000 เป็นค่าชุดนักเรียนกับค่าเทอมหน้าของหลาน เย็นนั้นยายเอียงคอดูจอ แล้วถามว่า “ในนั้นมีคนอยู่บ่” มะปรางหัวเราะอีกรอบ “บ่มีหรอกยาย มันเป็นคอม”

โทรศัพท์ดังตอน 10.20 น.

3 สัปดาห์ต่อมา วันพฤหัส 10.20 น. เบอร์แปลกโทรเข้ามา เป็นเสียงยุทธทุกคำ ลากคำว่าแม่ขึ้นสูงแบบที่เขาเรียกมาตั้งแต่เด็ก “แม่ ผมเองยุทธ ผมขับรถไปชนเขาที่บางนา ตำรวจจะเอาเรื่อง ต้องโอนค่าเสียหาย 18,000 ก่อนเที่ยง อย่าเพิ่งบอกใครนะแม่ อายเขา”

ยายนั่งวินเข้าเมือง ค่ารถ 40 บาท โอนเงินที่เคาน์เตอร์ธนาคารให้ชื่อที่ยายอ่านไม่ออก พนักงานถาม “โอนให้ใครจ๊ะยาย” ยายตอบ “ให้ลูก” เพราะเสียงในสายสั่งว่าอย่าบอกใคร บ่ายโมงยายโทรเข้าเบอร์ยุทธที่หลานเซฟไว้ จะถามว่าเจ็บตรงไหน ยุทธรับสายทั้งที่ยังยืนบนบันได “ชนอะไรแม่ ผมอยู่หน้างานตั้งแต่เช้า”

ยายเล่า

เราคุยกับยายที่ระเบียงเดิม ยายเด็ดผักบุ้งไปด้วย มือไม่หยุดเลยตลอดชั่วโมง

ยายบัวลอย: ยายเลี้ยงมันมาแต่น้อย เสียงมันยายบ่ฟังผิดดอก มันเรียกแม่แบบนั้นแหละ ทุกวันอาทิตย์

ทีม Alljit: ยายบอกใครบ้างไหม

ยายบัวลอย: บอกไผล่ะ ยายแก่แล้ว โง่เอง (หัวเราะ) มะปรางถามหาเงินค่าชุด ยายก็ว่ายายเอาไปทำอย่างอื่นแล้ว

ยุทธ: (ทางโทรศัพท์) วันนั้นผมตะคอกใส่แม่ว่าโอนไปได้ไง บอกกี่รอบแล้ว แล้วก็วางสาย 3 ทุ่มกว่าถึงอัดเสียงไปขอโทษ พูดได้แค่นั้น แจ้งความที่ สภ. มา 5 อาทิตย์ เงินยังไม่ได้คืน ค่าเทอมมะปรางผมทำโอทีเสาร์อาทิตย์ใช้แทนไปก่อน

ยายบัวลอย: ถามมันแหน่ว่า ในนั้นมีคนอยู่บ่

เอาคำถามของยายไปถาม AI

ทีม Alljit: ก่อนจะตอบยาย บอกเราก่อนว่าคุณคืออะไร

AI: โปรแกรมที่เรียนรูปแบบจากข้อความมหาศาลที่คนเขียน เวลาตอบ ฉันเลือกคำที่น่าจะตามมาทีละคำ1 ฉันไม่มีร่างกายแบบยุทธ และเสียงของฉันก็ไม่ได้ทำให้ฉันเป็นคนในครอบครัวยาย

ทีม Alljit: แล้วเสียงยุทธในสายล่ะ เครื่องทำได้ด้วยเหรอ

AI: ทำได้ หน่วยงานคุ้มครองผู้บริโภคอเมริกาเตือนเรื่องใช้คลิปเสียงสั้นๆ ออนไลน์มาเลียนเสียง และให้โทรกลับเบอร์ที่รู้ว่าเป็นของคนนั้นก่อนเชื่อ2

ทีม Alljit: ยายจะไปรู้ได้ยังไง เสียงเหมือนทุกคำ แถมสั่งว่าอย่าบอกใคร

AI: ฟังไม่ออกว่าเป็นเสียงปลอม ก็ยังพิสูจน์ไม่ได้ว่าเป็นยุทธ ต้องเช็กทางอื่น ส่วนคำว่าอย่าบอกใคร ทำให้ยายไม่ได้ถามคนที่จะช่วยเช็ก

ทีม Alljit: ตอนมันเรียกแม่ มันรู้ไหมว่ากำลังพูดกับใคร

AI: เซิร์ลชวนนึกถึงคนไม่รู้ภาษาจีนในห้องปิด เปิดกฎจับคู่ตัวอักษร ส่งคำตอบจนคนข้างนอกนึกว่าเข้าใจ3 เสียงในสายก็เรียกแม่ได้โดยไม่รู้จักยาย

ทีม Alljit: งั้นตอบยายตรงๆ ในนั้นมีคนอยู่ไหม

AI: ฉันเป็นโปรแกรม ไม่ใช่ยุทธ รายงานปี 2023 ที่เทียบระบบ AI กับแนวคิดเรื่องการรู้สึกตัว ยังไม่พบว่าระบบที่ประเมินมีการรู้สึกตัว แต่ไม่ตัดความเป็นไปได้ในอนาคต4 ส่วนสายขอเงินนั้นมีคนใช้เสียงหลอกยาย เรื่องนี้ไม่ต้องรอคำตอบว่าเครื่องมีใจไหม

ทีม Alljit: แล้วเงินของยายล่ะ

AI: ฉันช่วยไม่ได้ โทรหาตำรวจแทนยายก็ไม่ได้ ไม่รู้ด้วยว่าเงินจะได้คืนไหม เรื่องนี้ยุทธที่ไปแจ้งความรู้มากกว่าฉัน

เราเล่าให้ยุทธฟังเรื่องคลิปเสียงในโลกออนไลน์ บนรถเมล์ขากลับห้อง เขานึกถึงคลิปร้องคาราโอเกะที่โพสต์เกือบทุกคืนวันอาทิตย์ บางคลิปเขียนว่าร้องให้แม่ฟัง เขาลบไป 30 กว่าคลิปจนถึงป้าย ยังเหลืออีกเยอะ และไม่รู้ว่าคนหลอกเอาเสียงมาจากตรงนี้หรือเปล่า แม่ส่งข้อความเสียงมาถามว่าเมื่อคืนทำไมไม่ร้อง เขาพิมพ์ว่าคอเจ็บ

บ้านนี้ตั้งกติกากันเอง ใครขอเงินทางโทรศัพท์ ให้วางแล้วโทรกลับเบอร์ที่เซฟไว้ ตอนซ้อม ยายถามชื่อหมาตัวแรกของบ้านจนมะปรางรำคาญ ตอนนี้ยายปล่อยเบอร์แปลกให้ดังจนเงียบไปเอง เดือนนั้นมี 2 สายที่เป็นอนามัยโทรมาเตือนนัดวัดความดัน ยายพลาดนัดไป 1 ครั้ง ยุทธบอกให้รับก่อนก็ได้ แม่ถามกลับว่ารับแล้วต้องเชื่อเมื่อไร

เงิน 18,000 ยังไม่ได้คืน เมื่อเราอ่านคำตอบของ AI ให้ฟัง ยายถามว่าคนทำผิดโดนจับหรือยัง เราตอบว่าไม่รู้ ยายเด็ดผักบุ้งต่อแล้ววางกำที่เสร็จไว้ข้างมะปราง “ค่าเทอมพ่อเจ้าจ่ายแล้วเด้อ” หลานพยักหน้า ยายยังไม่บอกว่าเงินก้อนแรกไปอยู่ที่ไหน