วันพุธ 21.14 น. ไลน์จากเจ้าของคาเฟ่เปิดใหม่เด้งขึ้นมา “น้องเอิร์น พี่ลองให้ AI ทำโลโก้ดู ได้มา 20 แบบ ชอบอยู่แบบนึง งานนี้พี่ขอพักไว้ก่อนนะ มัดจำ 1,000 ไม่ต้องคืนนะ” สเก็ตช์ 3 แบบที่เอิร์นทำมา 4 คืนยังเปิดค้างอยู่บนจอ

เอิร์นอายุ 27 รับงานกราฟิกฟรีแลนซ์อยู่เชียงใหม่ งานนี้ราคา 3,500 บาท เกือบเท่าค่าห้องทั้งเดือน เธอพิมพ์ว่า “แล้ว 3 แบบที่หนูส่งไป…” แล้วลบ พิมพ์ใหม่แล้วลบอีก สุดท้ายส่งไปแค่ “ได้ค่ะพี่ ไม่เป็นไรค่ะ” กับสติกเกอร์หมีไหว้ แล้วนอนไถข่าวจนตี 1

โต๊ะข้าววันอาทิตย์ที่ลำปาง

วันอาทิตย์ต่อมาเป็นวันเกิดครบ 80 ของยาย ญาติ 20 กว่าคนล้อมโต๊ะยาวใต้ชายคาบ้านที่ลำปาง มีข้าวซอยกับแกงฮังเล น้าแป๋ว อายุ 49 คนขายประกัน ยกมือถือโชว์รูปครอบครัวที่ให้ AI วาด “เดี๋ยวนี้ AI วาดให้ฟรีแล้วนะ เอิร์นจะทำไงล่ะทีนี้ ไปสอบบัญชียังทันไหม”

ทั้งโต๊ะหัวเราะ พ่อก็หัวเราะสั้นๆ ทีเดียว ตายังอยู่ที่จาน พ่ออายุ 58 เป็นช่างไฟ อบต. อยากให้ลูกเรียนบัญชี แต่เอิร์นดื้อไปเรียนศิลปะ 5 ปีหลังเรียนจบ พ่อไม่เคยถามเรื่องงานเธอสักครั้ง เอิร์นวางช้อน แล้วหัวเราะดังกว่าทุกคน “ก็ไปขายประกันกับน้าไง”

วันจันทร์ ร้านนวดเท้าทักมาถามราคาโลโก้ งานแบบนี้เธอเคยคิด 2,500 บาท คราวนี้บอกไป 900 แล้วให้ AI ปั่นมา 15 แบบจนตี 3 เจ้าของร้านเลือกได้ใน 10 นาที เย็นนั้นเธอกินข้าวได้ 2 คำ

เช้าวันอังคาร น้าแป๋วส่งรูปสวัสดีวันอังคารฝีมือ AI เข้ากลุ่มไลน์ครอบครัว ต่อท้ายว่า “สวยกว่าจ้างเยอะ 555” เอิร์นตอบ “งั้นก็ไม่ต้องจ้างใครแล้วค่ะ” แล้วกดออกจากกลุ่ม 10 นาทีต่อมาแม่โทรมา “ออกจากกลุ่มทำไมลูก น้าเขาถามแม่ แม่อายเขา” เอิร์นบอกว่ามือไปโดน แม่ไม่เชื่อ แต่ก็ไม่ถามต่อ

เอิร์นเล่า

เราคุยกับเอิร์นที่ร้านข้าวซอยใกล้ห้องเช่าเกือบชั่วโมง น่องไก่ในชามเธอยังอยู่ที่เดิม

เอิร์น: เรื่องเงินหนูรับได้นะ ปีนี้ขาดไป 2 งาน เดี๋ยวก็หาใหม่ ค่าห้อง 4,200 ส่งแม่อีก 3,000 ยังไหวอยู่ (หัวเราะ แต่ไม่มองหน้า)

ทีม Alljit: แล้วอะไรที่ไม่ไหว

เอิร์น: หน้าพ่อตอนน้าพูดอะ พ่อไม่ได้พูดอะไรเลย แต่หนูได้ยินชัดมากว่า บอกแล้ว

ทีม Alljit: แล้วตัวเองใช้ AI ไหม

เอิร์น: ใช้ทุกงาน ทำม็อกอัปให้ลูกค้าดู เร็วขึ้นเยอะ แต่ใช้ทีไรก็รู้สึกเหมือนแอบไปช่วยฝั่งศัตรู

คืนวันเกิดยาย ตี 2 เธอลุกมาฉีกกระดาษสเก็ตช์เก่าเป็นแผ่นเล็กๆ เขียนเรื่องที่กลัวแผ่นละเรื่อง ค่าห้อง เงินส่งแม่ ลูกค้าที่หายไป มีแผ่นเดียวที่เอาก้อนหินทับไว้ แผ่นนั้นเขียนว่า พ่อจะว่าบอกแล้ว

เอิร์น: ฝากถามหน่อย AI จะมาแทนกราฟิกแบบหนูไหม แล้วที่ข่าวว่าจะมีสงครามน่ะ จริงป่าว หนูไม่ถามเองนะ เดี๋ยวมันตอบเพราะๆ ใส่

เอาคำถามของเอิร์นไปถาม AI

ทีม Alljit: ข้อแรกของเอิร์น จะมีสงครามระหว่างคนกับ AI ไหม

AI: ยังเถียงกันอยู่ รายงานนานาชาติสรุปว่าเส้นทางของ AI ขึ้นกับการตัดสินใจของคนและรัฐบาล1

ทีม Alljit: ข้อ 2 งานกราฟิกจะหายไหม

AI: งานศึกษาระดับโลกประเมินว่า คนทำงาน 1 ใน 4 มีงานบางส่วนที่ AI ทำได้ ส่วนใหญ่น่าจะเปลี่ยนมากกว่าหายทั้งตำแหน่ง2 แต่ตอบไม่ได้ว่าร้านถัดไปจะจ้างเอิร์นไหม โลโก้ 20 แบบนั้นฉันไม่เห็นไฟล์ จึงไม่รู้ว่าเป็นภาพร่างหรือพร้อมใช้

ทีม Alljit: งั้นช่วยบอกเอิร์นหน่อยว่าไม่ต้องกลัว เธอจะได้กลับเข้ากลุ่มไลน์

AI: ฉันรับรองแบบนั้นไม่ได้ งาน 3,500 บาทหายไปแล้ว อีกงานต้องลดเหลือ 900 เธอมีเหตุให้กลัวจริง และงานศึกษาโมเดลภาษาก็พบแนวโน้มการตอบคล้อยตามผู้ถาม3 บอกว่าไม่ต้องกลัว ก็แค่พูดให้สบายหู

ทีม Alljit: แล้วช่วยอะไรได้

AI: เอพิคเตตัสแยกสิ่งที่เราคุมได้ออกจากสิ่งที่คุมไม่ได้ และชวนดูความเห็นของเราต่อเรื่องนั้น4 แต่ฉันไม่รู้ว่าพ่อคิดอะไร เขาหัวเราะ ไม่ได้แปลว่าเขาเชื่อว่าเอิร์นเลือกผิด

ทีม Alljit: พูดง่ายนะ ค่าห้องเดือนหน้าอยู่ในมือเอิร์นไหมล่ะ คาเฟ่เลือก AI เอง เธอไม่ได้เลือก

AI: เธอคุมลูกค้ากับราคาไม่ได้ และพ่อไม่เคยถามงานมา 5 ปี การแยกกระดาษไม่ได้แก้ 2 เรื่องนี้

เราโทรไลน์ไปอ่านคำตอบให้เอิร์นฟัง เธอหัวเราะ “พูดเหมือนไลฟ์โค้ชเลยอะ” พอถามว่าแยกเรื่องเงินออกได้ไหม เธอตอบว่า “ไม่ได้ดิ ถ้าไม่ต้องขอเงินพ่อ หนูก็เถียงน้าได้ดังกว่านี้” เธอยังไม่กลับเข้ากลุ่ม และขึ้นราคากลับไปที่ 2,500 บาท ร้านเบเกอรี่ที่ทักมาอ่านแล้วเงียบไป เธอเปิดแชตนั้นดูอีกตอนใกล้วันจ่ายค่าห้อง

2 สัปดาห์ต่อมาที่บ้านยาย พ่อถามขึ้นมาเป็นครั้งแรกในรอบ 5 ปีว่า “งานยังมีอยู่ไหม” เธอตอบ “มีบ้าง ไม่มีบ้าง” พ่อพยักหน้า รินน้ำใส่แก้วให้ เอิร์นรอว่าเขาจะถามถึงโลโก้ที่เธอทำหรือเปล่า แต่พ่อหันไปคุยเรื่องไฟหน้าบ้านกับยาย เธอเก็บมือถือที่เปิดรูปงานไว้กลับลงกระเป๋า