ทำไมยิ่งห้ามคิด ยิ่งคิด

10.40 น. ห้องตรวจโรงพยาบาลตามสิทธิ์บัตรทอง หมอหันจอให้ต่อดูภาพเอกซเรย์ แล้วเอาปากกาชี้จุดสีขาวเล็กๆ ในปอด ต้องทำซีทีสแกน คิวว่างอีก 12 วัน ต่ออายุ 45 ขับแท็กซี่เช่ากะละ 650 บาท สูบบุหรี่วันละซอง และไอมา 5 สัปดาห์แล้ว

เขาอยู่ห้องเช่าแถวดินแดงกับแดง เมียวัย 43 ที่เป็นแม่บ้านออฟฟิศ ลูก 2 คนอยู่กับย่าที่ร้อยเอ็ด แดงพูดตอนกินข้าวว่า “อย่าคิดมาก ยังไม่รู้อะไรเลย” แม่โทรมาจากร้อยเอ็ด “อย่าคิดหลายเด้อลูก” ใครรู้เรื่องก็พูดแบบเดียวกัน ต่อเลยสั่งตัวเองไว้ข้อเดียว ห้ามนึกถึงคำว่ามะเร็ง

ถ้าเป็นมะเร็ง ลูก 2 คนจะเรียนต่อยังไง

ก่อนเล่าต่อ ลองทำตามคำแนะนำของทุกคนดู 10 วินาที อย่านึกถึงหมีขาว ห้ามนึกถึงหมีขาวขนฟูที่ยืนบนแผ่นน้ำแข็ง

การทดลองหมีขาว

การทดลองปี 1987 ให้คนพูดสิ่งที่คิดนาน 5 นาที พยายามไม่คิดถึงหมีขาว และกดกริ่งเมื่อมันโผล่มา พวกเขาห้ามไม่ได้ พอให้คิดได้ในช่วงถัดมา กลับคิดบ่อยกว่ากลุ่มที่ไม่เคยถูกห้าม1

ทฤษฎีที่ตามมาทีหลังอธิบายว่า การพยายามคุมความคิดมีทั้งการหาเรื่องอื่นและการตรวจว่าเรื่องต้องห้ามกลับมาหรือยัง พอเหนื่อยหรือต้องแบ่งความสนใจ การตรวจนั้นอาจทำให้เรื่องต้องห้ามเด่นขึ้น2 ทฤษฎีนี้ไม่ได้อธิบายว่าทำไมแต่ละครั้งต่อจึงห้ามความคิดไม่ได้ คืนที่เขาอ่านกระทู้จนตี 4 เขายังไม่ได้คำตอบของผลตรวจตัวเอง

วันที่ 4 กับวันที่ 6

วันที่ 4 ต่อสะดุดกับคำว่ามะเร็งอยู่เรื่อยๆ ที่ไฟแดง ในโฆษณาประกันทางวิทยุ ตี 2 ครึ่งเขาจอดรถในปั๊ม อ่านกระทู้คนเป็นมะเร็งปอดไปจนตี 4 วันรุ่งขึ้นผู้โดยสารขอเปลี่ยนเส้นทาง ต่อตวาดใส่จนเขาขอลงกลางทาง มี 2 วันที่เขาต้องจ่ายค่าเช่ารถวันละ 650 บาททั้งที่ไม่ได้วิ่งรับผู้โดยสาร เพราะง่วงจนไม่กล้าออกไปวิ่ง เขาตั้งใจเลิกบุหรี่ไปพร้อมกับเลิกคิด ผลคือสูบหนักกว่าเดิม

วันที่ 6 ต่อพยายามไม่ต่อสู้กับคำนั้น เมื่อผู้โดยสารอยากคุย เขาก็คุย พอลูกค้าเงียบเขาไม่ถามต่อ งานหมีขาวพบว่าการมีสิ่งอื่นเจาะจงให้คิดช่วยลดการกลับมาหมกมุ่นได้1 และการยอมให้ความคิดมีอยู่ไม่เท่ากับเห็นด้วยกับมัน3 แต่บ่ายนั้นเขายังจอดรถแล้วโทรถามแดงว่าลูกจะกลับเมื่อไร ต้องวางสายก่อนที่เธอจะถามว่าได้กี่เที่ยว

เรื่องจริงก็ต้องมีที่ไป เขากับแดงนัดกันเช้าวันอาทิตย์ 9 โมง คุยเรื่องเงินเก็บกับค่าเทอมลูกถ้าผลออกมาไม่ดี การนัดแบบนี้ทำงานยังไง อยู่ในบทที่ 4

วันตรวจ ต่อได้คิวที่ 47 นั่งรอบนเก้าอี้พลาสติกแถวยาว แดงลางานมานั่งข้างๆ ความคิดนั้นก็มานั่งด้วย เขาไม่ได้ไล่มัน ผลออกมาว่าเป็นแผลเป็นเก่าในปอด ไม่ใช่มะเร็ง หมอบอกให้เลิกบุหรี่ แล้วกลับมาตรวจซ้ำในอีก 1 ปี

แดงตบขาเขาตอนเดินออกจากห้องตรวจ “เห็นไหม บอกแล้วว่าอย่าคิดมาก” ต่อหัวเราะก่อนบอกว่า “รู้ผลวันนี้ ไม่ได้แปลว่ารู้ตั้งแต่วันแรก” แดงเงียบแล้วถามจะกินข้าวที่ไหน เขาสูบเหลือวันละครึ่งซอง ยังไม่ใช่ที่หมอขอ และวันที่ภรรยาเตือนเรื่องบุหรี่ก็ยังหงุดหงิดใส่เธอ นัดปีหน้าถูกบันทึกไว้ในเครื่องแล้ว

แล้วให้ทำอะไรแทน

กลับถึงห้อง ต่อคิดเงินค่าเช่ารถ 2 วันที่ไม่ได้วิ่ง แล้วถามแดงว่าพอหมุนเดือนนี้ได้ไหม เธอเปิดสมุดให้ดู เรื่องผลตรวจจบลงส่วนหนึ่ง แต่ยังมีเรื่องเงินกับการเลิกบุหรี่ที่ต้องทำ ไม่มีใครบอกได้ว่าเขาจะไม่กังวลตอนนัดครั้งหน้า เขาขอให้แดงคอยเตือนวันนัด แทนการเตือนว่าอย่าคิดมาก