ลูกบอลลูกที่สาม

“ลุง ทรงอะไรเนี่ย” ก้องถือกระจกบานเล็กส่องท้ายทอยตัวเอง ด้านซ้ายไถขึ้นไปสูงกว่าด้านขวาราว 2 เซนติเมตร ลุงชัยยืนถือปัตตาเลี่ยนค้างอยู่ข้างหลัง ไม่ได้ตอบ นี่เป็นสัปดาห์ที่ 2 ของร้านตัดผมใต้ถุนบ้าน

ค่าชดเชย 293,000 กับปัตตาเลี่ยน 1 ชุด

ลุงชัยอายุ 54 ทำงานโรงงานชิ้นส่วนรถยนต์ในระยองมา 26 ปี ปี 2568 โรงงานเลิกจ้าง ได้ค่าชดเชย 400 วัน ราว 293,000 บาท เขาไปเรียนตัดผมชาย 2 เดือน ซื้อปัตตาเลี่ยนชุดละ 3,800 แขวนกระจกไว้กับเสาใต้ถุนบ้าน ตั้งเก้าอี้ตัวเดียว หัวละ 60 บาท ปราณีเมียวัย 51 บอกว่าโรงงานใหม่ที่ปลวกแดงเปิดรับคน เขาไม่ไป

ก้องอายุ 17 ขอทรงสกินเฟดแบบในคลิป ลุงชัยไม่เคยไถ แต่พอก้องถามซ้ำว่าทำได้ไหม เขาตอบว่าทำได้ ก่อนเปิดเครื่องยังขอดูคลิปอีกครั้ง ก้องนั่งรอ ปราณีที่กวาดบ้านอยู่มองมา เขายิ่งไม่อยากบอกให้เด็กไปร้านอื่น

เย็นนั้นแม่ของก้องโพสต์รูปท้ายทอยลูกลงกลุ่มเฟซบุ๊กหมู่บ้าน “ระวังนะ ร้านใหม่ท้ายซอย…” มีคนเข้ามาคอมเมนต์ 46 คน 2 สัปดาห์ต่อมาไม่มีลูกค้าเลยสักหัว ลุงชัยถ่ายรูปปัตตาเลี่ยนไว้ จะประกาศขายในกลุ่มของมือสอง แต่ยังไม่กดโพสต์

บ่ายวันที่ 13 ของเก้าอี้ว่าง ปราณีพาต้นข้าว หลานวัย 8 ขวบมาตัด ต้นข้าวถามว่าเจ็บไหม ตาเคยทำก้องเจ็บหรือเปล่า ลุงชัยบอกว่าจะตัดทรงที่ทำได้ เด็กยังขอให้ยายยืนดูจนเสร็จ ปราณีไม่ได้กลับไปกวาดบ้าน

ชายหลังค่อมกับลูกบอล 5 ลูก

จวงจื่อเล่าว่า ขงจื๊อเดินผ่านป่าแล้วเห็นชายหลังค่อมใช้ไม้ยาวจับจักจั่น คล่องราวกับเอามือหยิบ ชายคนนั้นบอกว่าเขาฝึกวางลูกกลมซ้อนบนปลายไม้ วางได้ 2 ลูกไม่ตก ก็พลาดจักจั่นไม่กี่ตัว ได้ 3 ลูก พลาด 1 ใน 10 ได้ 5 ลูก ก็เหมือนหยิบด้วยมือ1

ตอนอยู่โรงงาน ลุงชัยเคยสอนงานคนใหม่ได้โดยแทบไม่ต้องมองมือตัวเอง แต่ที่ร้านตัดผม เขากลับเป็นคนเริ่มต้น ลูกค้าจ่ายเงินและต้องใช้ชีวิตกับทรงผมที่เขาตัดให้ จะขอให้ทุกคนรอจนเขาฝึกเก่งก็ไม่ได้

รองทรงสูง 2 เดือน

ช่วง 2 เดือนต่อมา ลุงชัยรับตัดรองทรงสูงด้วยกรรไกรกับปัตตาเลี่ยน ลูกค้าส่วนใหญ่เป็นต้นข้าวกับคนแก่ในละแวก ถ้าใครขอเฟด เขาจะบอกว่า “อันนี้ลุงยังไม่เก่ง” บางคนเดินออกทันที เขาต้องหยิบไม้กวาดมากวาดพื้นเพื่อห้ามตัวเองไม่ให้เรียกกลับ ทุกคืนจดลงสมุดเล่มละ 20 บาท ว่าวันนี้ทำตรงไหนได้แล้วและตรงไหนยังไถเป็นขั้น

การศึกษาบันทึกจากคนทำงาน 238 คน รวมราว 12,000 บันทึก พบว่าความคืบหน้า แม้เล็กน้อย มักอยู่ในวันที่รู้สึกดีกับงาน2 ของลุงชัยบางวันมีทั้งบันทึกว่าตัดดีขึ้นและรายได้ 0 บาท การเขียนข้อแรกไม่ได้ทำให้ข้อหลังเบาลงสำหรับปราณี

เซเนกาเคยตอบคนถากถางว่าไม่ต้องเรียกร้องให้เขาเท่าคนที่ดีที่สุด เขาพอใจที่แต่ละวันตัดข้อเสียของตัวเองได้บ้าง3 ลุงชัยพอใช้ความคิดนี้กับการฝึกได้ แต่เวลาปราณีถามว่าเงินจะพอถึงเดือนไหน เขาต้องตอบอีกคำถามหนึ่ง

เดือนที่ 5 ก้องกลับมาเพราะร้านในเมืองคิดหัวละ 150 ลุงชัยขอดูทรงก่อนรับปาก คราวนี้ตัดพอดูได้ ก้องจ่ายเงินแล้วไป แม่ไม่ได้โพสต์ รายได้ร้านราวเดือนละ 9,000 ไม่ถึงครึ่งของเงินเดือนโรงงาน ปราณีขอให้ลองโทรถามงานที่ปลวกแดง เขาเอามือถือมากดเบอร์ ยังไม่รู้ว่าจะได้ทำร้านต่อเฉพาะวันไหน