บทที่ 4 จาก 8 · ราว 5 นาที
เป้าที่ยิงไม่ถึง
เขายังไม่ได้งานประจำ และเด็กที่เคยเรียกหาเขากลับเลือกอ่านกับเพื่อน
วันพฤหัส 1 ทุ่ม 40 ในบ้านพักหลังโรงเรียน เก่งกำลังต้มมาม่าใส่ไข่ โทรศัพท์สั่นขึ้นมา ศูนย์การเรียนเอกชนที่เขาสมัครส่งข่าวว่ารับครูครบแล้ว เรียกถึงลำดับที่ 31 เขาปิดแก๊สแล้วนั่งเฉยๆ มาม่าชามนั้นเขากินตอน 3 ทุ่ม ตอนมันอืดและเย็นชืดไปแล้ว
ลำดับที่ 47
เก่งอายุ 29 รับสอนเสริมอ่านเขียนให้เด็ก ป.4 ที่โรงเรียนเล็กๆ ในสกลนคร หลังเลิกเรียนและเช้าวันเสาร์ ค่าจ้างตามคาบรวมราวเดือนละ 9,000 บาท เพื่อนครูให้อาศัยห้องพักว่าง เขาผ่อนมอเตอร์ไซค์ 2,100 ส่งให้แม่ที่นครพนม 2,000 พ่อของแฟนถามทุกครั้งว่า “มีงานประจำหรือยัง” รอบนี้เขาสมัครศูนย์การเรียนที่เปิดสาขาใหม่หลายจังหวัด ผ่านข้อเขียนแต่ได้ลำดับที่ 47
3 ทุ่มครึ่ง แม่โทรมาถามผลสมัครงาน เก่งบอกว่ายังไม่ได้ แม่ตอบว่า “ปีหน้าก็ได้แหละ” เขาได้ยินประโยคนี้จากแม่มา 3 ปีแล้ว
เขาส่งข้อความให้แฟนว่า “ชื่อเก่ง แต่กากเหมือนเดิม” แล้วเปิดใบสมัครโรงงานในระยอง เงินเดือน 18,500 บวกโอที ถ้าได้งานเขาจะส่งให้แม่เพิ่มได้ แต่ต้องเลิกสอนและไปอยู่ไกลแฟน พอแฟนตอบว่า “ลองคุยกันก่อนไหม” เขากลับปิดแชต กลัวเธอจะดีใจที่เขาเปลี่ยนงาน
เล็งกับเข้าเป้า
ซิเซโรเขียนบทสนทนาไว้เล่มหนึ่งเมื่อ 2,000 กว่าปีก่อน ในนั้นมีคนอธิบายหลักของสำนักสโตอิกด้วยภาพคนยิงธนู สำหรับคนที่ตั้งใจยิงให้เข้าเป้า สิ่งสูงสุดที่เขาต้องทำคือทุกอย่างที่ทำได้เพื่อเล็งให้ตรง ส่วนการเข้าเป้านั้นถ้าได้ก็น่าเลือก แต่ไม่ใช่สิ่งที่เขาควรเอาใจไปไขว่คว้า และไม่ใช่เป้าหมายสูงสุดของเขา1
เก่งอ่านมา 7 เดือน ทำข้อสอบเก่า 38 ชุด คะแนนฝึกขึ้นจาก 52 เป็น 74 เต็ม 100 ยังมีข้อที่ทำผิดซ้ำ แต่จำนวนงานที่เปิดกับคนที่อยู่ลำดับสูงกว่าเขา เขาจัดการไม่ได้ ผลคัดเลือกบอกบางอย่างเกี่ยวกับการเตรียมตัวครั้งนี้ ไม่ได้ตอบทุกอย่างว่าเขาสอนเด็กได้แค่ไหน

2 สัปดาห์ที่ไม่เปิดหนังสือ
คำว่ากากไม่ได้ทำให้เก่งอ่านหนักขึ้น 2 สัปดาห์หลังจากนั้นเขาไม่เปิดหนังสือเลย ในห้องเรียนเสียงเขาห้วนลง วันหนึ่งน้องแบมวัย 10 ขวบอ่านออกเสียงตะกุกตะกัก เขาพูดใส่ว่า “อ่านให้มันเร็วๆ หน่อยได้ไหม” แบมก้มหน้า แล้วไม่ยกมืออาสาอ่านอีกเลยทั้งสัปดาห์
ในการทดลองหนึ่ง หลังทำข้อสอบยากจนได้คะแนนไม่ดี กลุ่มที่ถูกชวนให้เข้าใจและเมตตาตัวเองใช้เวลาทบทวนก่อนสอบใหม่มากกว่ากลุ่มอื่น2 ผลนั้นไม่ได้รับรองว่าเก่งจะได้งานเมื่อหยุดด่าตัวเอง เรื่องเร่งด่วนกว่าผลสอบครั้งหน้าคือแบมที่ไม่ยอมอ่านให้เขาฟัง
น้องแบมอ่านจบหน้า
วันเสาร์ถัดมา เก่งขอโทษแบมต่อหน้าเด็กคนอื่น แล้วให้เธอเลือกว่าจะอ่านเองหรืออ่านกับเพื่อน แบมเลือกเพื่อน เขาต้องฟังคนอื่นช่วยเด็กที่เคยเรียกหาเขา กว่าเธอจะยืนอ่านนิทานได้จบหน้าในเดือนกันยายน ก็ผ่านอีกหลายครั้งที่เขาอยากเร่งแต่ไม่พูดออกมา

เขายังเปิดดูงานประจำในศูนย์การเรียนกับใบสมัครโรงงาน ครั้งนี้ส่งทั้ง 2 ทางเลือกให้แฟนอ่าน พอเธอถามว่าถ้าไประยองจะเจอกันเมื่อไร เก่งก็ยังตอบไม่ได้ การที่แบมอ่านจบหน้าไม่ได้เพิ่มรายได้หรือช่วยเขาเลือกงาน แต่ในเช้าวันนั้นเขาฟังเธอจนจบ โดยไม่เอาความกลัวของตัวเองไปเร่งเด็กอีก
จุดสำคัญของบทนี้
- ผลคัดเลือกบอกเรื่องที่เก่งต้องทบทวนได้ แต่ไม่ควรกลายเป็นคำตัดสินทั้งชีวิต หรือเป็นเหตุให้เขาห้วนใส่เด็ก
จบบทที่ 4
เป้าที่ยิงไม่ถึง
คำถามท้ายบท
“ในเป้าที่ยังไปไม่ถึง ส่วนไหนอยู่ในมือคุณจริงๆ”
คำตอบเก็บไว้ในเครื่องหรือบัญชีของคุณ ไม่ส่งให้ AI อ่าน
แหล่งอ้างอิงของบทนี้ (2)
- Cicero. (1914). De finibus bonorum et malorum, Book III, §22 (H. Rackham, Trans.; Loeb Classical Library 40). LacusCurtius. (ผู้พูดในบทสนทนาคือกาโต ซึ่งอธิบายหลักของสำนักสโตอิก) ลิงก์
- Breines, J. G., & Chen, S. (2012). Self-compassion increases self-improvement motivation. Personality and Social Psychology Bulletin, 38(9), 1133–1143. https://doi.org/10.1177/0146167212445599 PMID 22645164. (การทดลองที่ 3) ลิงก์
