ส้มตำไม่ใส่ปลาร้า

“ฝน ของมาแล้วลูก” แม่ตะโกนจากในร้าน เที่ยงครึ่งวันเสาร์ที่ 26 กรกฎาคม ฉันอายุ 34 กลับบ้านราชบุรีช่วงวันหยุดยาว และสั่งส้มตำปูปลาร้ากับไก่ย่าง 120 บาท จากร้านข้างตลาดที่กินมาตั้งแต่เด็ก ฉันรับถุงจากไรเดอร์ เปิดกล่องตรงขั้นบันไดหน้าร้าน มันเป็นส้มตำไทย ไม่มีปลาร้า ไม่มีปู

ฉันนั่งลงตรงนั้น แล้วร้องไห้อยู่ 20 นาที ร้องแบบที่ไม่ได้ร้องมาตั้งแต่เลิกกับพ่อของข้าวหอม แม่กับโต้งที่กลับมาบ้านเหมือนกันยืนมองหน้ากันอยู่ที่ประตู

โต้งเดินออกมาแตะไหล่ “เดี๋ยวผมไปซื้อให้ใหม่พี่”

“ไม่ต้อง!” ฉันตะโกนใส่น้อง ดังจนหมาบ้านข้างๆ เห่าขึ้นมา

ข้าวหอมโผล่หน้ามาจากหลังยาย “แม่โกรธหนูเหรอ” ฉันส่ายหน้า แต่ลูกไม่เดินออกมา ฉันยกมือจะเรียกแล้วลดลง โต้งเอาส้มตำเข้าครัว ฉันได้ยินเขาถามแม่ว่าถ้าฉันสั่งมาเองแล้วผิด ทำไมเขาต้องโดนด้วย

ของที่อยู่ก่อนส้มตำ

ตั้งแต่พฤษภาคม ฉันรับเวรดึกเพิ่มเดือนละ 4 เวร ค่าเทอมข้าวหอม 18,500 จ่ายไปแล้วตอนเปิดเทอม ค่างวดรถยังตัดทุกวันที่ 20 นอกจากเงิน 8,000 ที่ส่งแม่ทุกวันที่ 25 ฉันโอนเพิ่มอีกเดือนละ 5,000 เขียนในช่องบันทึกว่าค่าขนมข้าวหอม ทั้งที่ข้าวหอมกินขนมไม่ถึงวันละ 20 บาท

ฉันเดาว่าเงินก้อนนั้นไปเป็นดอกเบี้ยที่ฉันเห็นบนจอโทรศัพท์พ่อคืนสงกรานต์ ไม่มีใครในบ้านพูดถึงมันสักคำ ฉันก็ไม่ถาม ช่วงนี้ข้าวหอมเรียกแม่ฉันว่า “แม่นิด” เล่นๆ ทุกครั้งฉันหัวเราะตาม หัวเราะทุกครั้ง

ทำไมต้องเป็นส้มตำ

มงแตญ นักเขียนชาวฝรั่งเศส เล่าถึงเจ้าชายองค์หนึ่งที่รับข่าวการตายของพี่ชาย 2 องค์ได้อย่างนิ่งจนคนชื่นชม แต่ไม่กี่วันต่อมา พอคนรับใช้คนหนึ่งตาย เขากลับพังลงทั้งหมด มงแตญอธิบายว่าใจที่เต็มจนปริ่มแล้ว เติมอีกนิดเดียวก็ล้น1

อีกเรื่องเขายืมมาจากเฮโรโดตัส กษัตริย์อียิปต์ที่แพ้สงครามยืนนิ่งตอนเห็นลูกสาวถูกพาไปเป็นทาส และลูกชายถูกพาไปประหาร แต่ร้องไห้ออกมาเมื่อเห็นเพื่อนเก่าในแถวเชลย เขาบอกว่าความทุกข์เรื่องลูกใหญ่เกินจะแสดงออก มีแต่เรื่องสุดท้ายที่เล็กพอให้น้ำตาไหล1 เรื่องนี้ทำให้เราแยกขนาดของเหตุการณ์กับขนาดน้ำตาออกจากกันได้บ้าง แต่จะรู้ว่าอะไรค้างอยู่กับฝน ต้องให้เธอเล่าเอง ส้มตำผิดก็ทำให้โกรธได้ โดยไม่ต้องมีเรื่องใหญ่ซ่อนอยู่ทุกครั้ง

มีงานวิจัยพบว่าคนเราคิดวนกลับไปหาความลับบ่อยกว่าจังหวะที่ต้องปิดมันต่อหน้าคนอื่นจริงๆ ราว 2 เท่า2 และการคิดวนนั้นเอง ไม่ใช่การปิด ที่ไปด้วยกันกับความรู้สึกที่แย่ลง2 เรื่องเงินบ้านกลับมาหาฝนตอนรอไฟแดง ไม่มีใครในรถให้ถาม เธอยังต้องคุยกับคนที่ถูกตะโกนใส่ แม้สุดท้ายจะบอกสาเหตุได้ครบแล้ว

เย็นวันอาทิตย์ตอน 1 ทุ่ม ฉันขับกลับกรุงเทพฯ ทางถนนเพชรเกษม ฝนตกตลอดทาง เหลือเวลาอีก 2 ชั่วโมงที่ไม่มีใครนั่งมาด้วย แต่ฉันกลับคิดวนถึงทุกคนในบ้าน

2 ทุ่ม 15 ฉันแวะปั๊มน้ำมัน เปิดโน้ตในโทรศัพท์ พิมพ์ 3 บรรทัดว่ามีอะไรค้างอยู่ก่อนส้มตำมาถึง เวรเพิ่ม เงิน 5,000 ข้าวหอมเรียกยายว่าแม่ ส้มตำไม่อยู่ในรายการ แล้วฉันโทรหาโต้ง “ขอโทษนะเรื่องเมื่อวาน”

“เออ” โต้งตอบ ฉันถามว่าข้าวหอมอยู่ไหม น้องจึงส่งโทรศัพท์ให้ลูก ข้าวหอมเล่าว่ายายให้กินไก่ย่างแล้ว ฉันบอกว่าแม่ไม่ได้โกรธหนู พอลูกถามว่าจะตะโกนอีกไหม ฉันเกือบรับปากว่าจะไม่ทำอีก แต่เปลี่ยนเป็นบอกว่าจะหยุดก่อนพูดดัง วางสายแล้วฉันยังต้องคิดว่าจะทำอย่างไรให้ได้ตามนั้น ส่วนเรื่องเงิน 5,000 ก็ยังไม่ได้ถามแม่ ฉันเก็บโทรศัพท์แล้วขับต่อ