ร่างกายที่สั่งไม่ได้

ตอนเด็ก ตั้มรับจ้างถอนผมหงอกให้แม่ เส้นละ 1 บาท เหรียญที่ได้เก็บไว้ในกระป๋องนมข้นหวาน ก่อนนอนชอบเอามาเขย่าฟังเสียง ตอนนี้เขาอายุ 44 ยืนถอนผมหงอกของตัวเองหน้ากระจกห้องน้ำตอน 6 โมงเช้า วันละ 3–4 เส้น คราวนี้ไม่มีใครจ่ายให้

ตั้มเป็นหัวหน้าช่างซ่อมบำรุงในโรงงานแถวมาบตาพุด ระยอง อ่านเกจวัดแรงดันบนท่อได้ชัดทุกเข็ม แต่ตัวหนังสือเล็กๆ เริ่มเบลอมาตั้งแต่ต้นปี เวลาอ่านไลน์ เขายืดแขนถือมือถือออกไปจนสุด แหม่ม ภรรยาวัย 42 แซวทุกครั้งที่เห็น เขาบอกว่าแสงไม่พอ

ใบที่เซ็นโดยไม่ได้อ่าน

เช้าวันเสาร์ 9 โมง โรงเรียนของต้นกล้า ลูกชายวัย 11 เรียกประชุมผู้ปกครองชั้น ป.5 ครูแจกเอกสารตัวหนังสือเล็กแผ่นหนึ่ง ตั้มยื่นมันออกไปสุดแขน แล้วเห็นพ่อของเด็กที่นั่งข้างๆ หันมามอง เขาดึงกระดาษกลับมาวาง แล้วเซ็นชื่อทันทีโดยไม่ได้อ่าน มันคือใบสมัครค่ายพักแรม 2 คืน 2,500 บาท ขากลับ ต้นกล้านั่งเงียบอยู่เบาะหลังพักใหญ่ แล้วบอกว่าเขาไม่ได้อยากไป ตั้มตอบว่าคนอื่นเขาก็ไปกัน ลูกยื่นโทรศัพท์ให้ดูข้อความที่ส่งขอไม่ไปไว้ตั้งแต่เมื่อคืน ตั้มจำได้ว่าเห็นข้อความ แต่ตัวเล็กจึงคิดว่าจะอ่านทีหลัง

เย็นนั้นแหม่มหัวเราะ “ยอมใส่แว่นเถอะพ่อ แก่แล้ว” ตั้มไม่พูดอะไรเลยจนกินข้าวเสร็จ สัปดาห์ต่อมาเขาแวะตลาดนัดซื้อแว่นอ่านหนังสือราคา 150 บาท แล้วซ่อนไว้ในกระเป๋าเครื่องมือ ที่โรงงานเขาใส่มันเฉพาะในห้องน้ำ ปิดประตูอ่านไลน์งานจนจบแล้วค่อยถอด 3 เดือนนั้นเขาปวดหัวแทบทุกบ่าย และยังไม่ได้ไปตรวจตาสักครั้ง

คำสั่งที่ร่างกายไม่ฟัง

เอพิคทีตัสวางร่างกายไว้เป็นข้อแรก ในรายการสิ่งที่ไม่อยู่ในอำนาจของเรา1 คำสั่งไม่ได้ทำให้ตั้มอ่านเอกสารออก แต่การไม่อ่านก่อนเซ็นเป็นเรื่องที่เขายังเปลี่ยนได้ ความเปลี่ยนแปลงของตากับการตัดสินใจแทนลูกไม่ควรถูกนับเป็นเรื่องเดียว

ในการทดลองที่ซ่อนมือจริงแล้วลูบพร้อมมือยางตรงหน้า หลายคนเริ่มรู้สึกว่ามือยางเป็นของตน2 ความรู้สึกเปลี่ยนได้ในสถานการณ์เฉพาะนี้ ไม่ได้แปลว่าร่างกายไม่มีเจ้าของหรือคนอื่นตัดสินใจแทนได้

อิบน์ ซีนาชวนนึกถึงคนลอยกลางอากาศ ตาปิด ไม่ได้แตะอะไร และไม่รู้สึกถึงร่างกาย เขาเสนอว่าคนนี้ยังรู้ว่าตัวเองมีอยู่3 เป็นข้อคิดเรื่องตัวตน ไม่ใช่เหตุให้ละเลยสิ่งที่ร่างกายต้องการ

แว่น 150 บาท

เอพิคทีตัสมีภาพนักเดินทางที่ใช้ห้องในโรงเตี๊ยมโดยไม่เป็นเจ้าของ1 จะมองการดูแลร่างกายผ่านภาพนี้ก็ได้ แต่ความควบคุมไม่ได้ในปรัชญาไม่ใช่การเสียสิทธิ์ตัดสินใจเรื่องร่างกายให้ใคร

ราคาแว่นแค่ 150 บาท ที่ตั้มจ่ายไม่ไหวคือภาพที่มากับมัน เขาจำพ่อตัวเองได้ ตอนอายุไม่ถึง 50 พ่อนั่งอ่านหนังสือพิมพ์ผ่านแว่นหนาเตอะที่แคร่หน้าบ้านทุกเช้า และตั้มตอนเด็กเคยคิดว่านั่นแหละคนแก่ เขานัดตรวจตาที่คลินิกใกล้บ้าน เพราะยังไม่รู้ว่าแสบตาและปวดหัวมาจากอะไร

ตั้มโทรถามครูว่าเปลี่ยนคำตอบเรื่องค่ายได้ไหม ครูถามว่าจะถอนชื่อเลยหรือ ตั้มบอกว่าขอคุยกับลูกก่อน แล้วหยิบใบสมัครจากกระเป๋าขึ้นมาอ่าน ใบเดียวกับที่เซ็นไปแล้ว คราวนี้เขาต้องใส่แว่นอยู่ข้างโต๊ะทำงานที่คนอื่นเดินผ่าน

เดือนที่แล้ว ที่ร้านตามสั่งหน้าซอย ตั้มหยิบแว่นมาใส่อ่านเมนูโดยไม่ได้คิดจะซ่อน ต้นกล้าที่นั่งตรงข้ามหัวเราะแล้วบอกว่า “พ่อใส่แล้วเหมือนปู่เลย” เขาถอดแว่นทันที นั่งนิ่งอยู่พักหนึ่งจึงใส่กลับแล้วสั่งกะเพราหมูกรอบไข่ดาว แต่เวลาไปโรงงาน เขายังเก็บแว่นไว้ในกระเป๋าเครื่องมือเหมือนเดิม