ประโยคของแม่ในปากเรา

ตี 1 กว่า กิ๊กลุกมาเข้าห้องน้ำ เห็นแสงสีฟ้าลอดใต้ประตูห้องไอซ์ ลูกชายวัย 15 ที่เรียน ม.3 เสียงเกมดังแว่วออกมา เธอเปิดประตูทันที “รู้ไหมกี่โมงแล้ว เลี้ยงเสียข้าวสุก”

ประโยคยังไม่ทันจบ กิ๊กก็จำได้ว่าแม่เคยพูดกับเธอคำเดียวกันนี้ในปี 2541 ตอนอายุ 14 ไอซ์ปิดฝาโน้ตบุ๊กดังปังแล้วหันหลังให้ เธอยังกำลูกบิดอยู่ หน้าร้อนผ่าว ไม่รู้ว่าควรพูดต่อหรือปิดประตู

ใครเป็นคนรู้

กิ๊กอายุ 42 เป็นครู ป.4 ที่อุดรธานี เลี้ยงไอซ์คนเดียวมาตั้งแต่หย่า คืนแรกเธอออกจากห้องโดยไม่ขอโทษ คิดว่าถ้ากลับไปพูดใหม่ ไอซ์จะเข้าใจว่าเล่นเกมถึงเช้าได้ ตอนเช้าเธอถามเรื่องข้าวแทน ไอซ์หยิบขนมปังไปกินระหว่างเดิน

เกือบ 1,000 ปีก่อน อิบนุ ซีนา นักปราชญ์ชาวเปอร์เซีย ชวนนึกถึงคนที่ถูกสร้างขึ้นในพริบตา ตาถูกปิด ลอยอยู่กลางอากาศ แขนขาไม่แตะอะไร เขาว่าคนคนนั้นยังรู้ว่าตัวเองมีอยู่ ทั้งที่ไม่รู้อะไรอื่นเลย1

ราว 700 ปีต่อมา เดวิด ฮิวม์ นักปรัชญาชาวสก็อต เขียนว่าทุกครั้งที่มองเข้าไปในสิ่งที่เรียกว่าตัวฉัน ก็สะดุดเจอแต่ความรู้สึกอย่างใดอย่างหนึ่ง ร้อนหรือหนาว รักหรือชัง ไม่เคยจับตัวฉันได้โดยไม่มีความรู้สึกติดมา2 คืนนั้นกิ๊กก็เจอแค่หน้าที่ร้อน กรามที่ขบแน่น กับประโยคหนึ่งประโยค ส่วนคนที่รู้ว่าประโยคนั้นเป็นของแม่ เธอจับตัวไม่ได้ รู้แค่ว่ามันมาช้าไป 1 วินาที

เรียกตัวเองด้วยชื่อ

มีการทดลองหนึ่ง ให้คนเตรียมพูดต่อหน้ากรรมการโดยมีเวลาเตรียมน้อยมาก ก่อนขึ้นพูดให้นึกถึงความรู้สึกของตัวเอง กลุ่มหนึ่งใช้คำว่าฉัน อีกกลุ่มเรียกตัวเองด้วยชื่อหรือคำว่าเธอ กลุ่มหลังอับอายน้อยกว่า พูดได้ดีกว่าในสายตากรรมการ และคิดวนถึงมันหลังพูดจบน้อยกว่า3

คนในงานนั้นเตรียมพูดต่อหน้ากรรมการ คนละเรื่องกับแม่หน้าห้องลูกตอนตี 1 แต่กิ๊กลองอยู่ดี คืนต่อมาที่เห็นแสงลอดใต้ประตูอีก เธอยืนนิ่งแล้วพูดในใจว่า กิ๊ก นี่เสียงแม่เธอนะ แล้วเคาะประตู 2 ครั้ง บอกแค่ว่า “ปิดได้แล้วนะลูก พรุ่งนี้มีสอบ”

2 สัปดาห์ต่อมา ไอซ์เล่นเกมเลยตี 1 อีก คราวนี้กิ๊กไม่ทันเรียกชื่อตัวเอง ประโยคเดิมหลุดออกไปทั้งประโยค ไอซ์ไม่หันมา เขาพูดใส่จอว่า “แม่พูดเหมือนยายเลย”

กิ๊กสวนว่าอย่ามาย้อน พูดจบก็รู้ตัวว่าขึ้นเสียงอีกแล้ว ไอซ์ลุกมาปิดประตูต่อหน้าเธอ ใน 4 วันถัดมาเขาล็อกห้อง กินข้าวทั้งที่ยังใส่หูฟัง และตอบแม่สั้นๆ ว่าอือ กิ๊กกลับไปตรวจการบ้านเด็ก ป.4 คืนละ 40 เล่มได้ แต่ยังไม่รู้ว่าจะเริ่มคุยกับลูกตัวเองอย่างไร

คืนที่ประตูไม่ได้ล็อก

คืนวันพฤหัส 3 ทุ่ม ก่อนไอซ์จะเปิดเกม กิ๊กเคาะประตูแล้วนั่งลงที่ปลายเตียงลูก

“แม่ขอโทษเรื่องเลี้ยงเสียข้าวสุก แม่เคยได้ยินจากยายตอนอายุ 14”

“แล้วแม่ชอบไหม”

“ไม่”

“งั้นก็อย่าพูดดิ” ไอซ์ว่า แล้วหันไปเปิดเกม

กิ๊กเกือบพูดว่าแต่เธอก็เล่นดึก เปลี่ยนเป็นถามว่าจะคุยเรื่องเวลาเล่นพรุ่งนี้ได้ไหม ไอซ์บอกหลังโรงเรียนเลิก คืนนั้นประตูไม่ได้ล็อก กิ๊กยังไม่รู้ว่าลูกหายโกรธหรือเพียงลืม เธอกลับไปนั่งข้างหน้าต่างในห้องตัวเอง มือที่กำไว้ตั้งแต่หัวค่ำเพิ่งคลายออก

ครั้งต่อมาที่เสียงเธอดัง ไอซ์ถามว่าจะพูดคำนั้นอีกหรือ กิ๊กวางสมุดการบ้านลง บอกว่าไม่ แล้วขอเวลาหยุดก่อนคุย เธอไม่ได้ทำได้ทุกครั้ง ถ้าแนะนำตัววันนี้ เธอจะพูดว่า “กิ๊ก ครู ป.4 แม่ของไอซ์ ยังมีเรื่องขอโทษลูกอยู่ พรุ่งนี้จะคุยเรื่องเกมให้จบ”